transport en bloedgroepen m4

Thema 13 Transport

Bloedsamenstelling

vloeibaar: eiwitten, water en opgeloste stoffen

vaste: rode bloecellen, witte bloedcellen, bloedplaatsjes

Bestanddelen bloed

• Bloedplasma: 91% water, 7% eiwitten, 2% opgeloste stoffen

• Rode bloedcellen

• Witte bloedcellen

• Bloedplaatjes

Rode bloedcellen

• Ronde schijfjes, in het midden ingedeukt.

• Hebben géén celkern

• Levensduur van 4 maanden

• Ontstaan in de stamcellen van het rode beenmerg (koppen pijpbeenderen en platte beenderen)

• Vervoeren zuurstof: Hemoglobine

• Hemoglobine = eiwit wat ook ijzer bevat

Witte bloedcellen

• hebben een celkern

• hebben géén vaste vorm

• maken ziekteverwekkers onschadelijk

• Worden gevormd door stamcellen in het rode beenmerg

Afweer

• bacteriën bestrijden

• dode celresten opruimen

• ziekteverwekkers bestrijden door antistoffen te vormen

Bloedplaatjes

• Zijn delen van cellen (dus geen cellen)

• Hebben geen celkern

• zorgen voor de bloedstolling

• Samen met fibrinogeen uit het bloedplasma vormen bloedplaatjes een kortsje

Het hart

• De twee helften van het hart worden gescheiden door de harttussenwand

• Ieder hart helft bestaat uit een boezem en een kamer

• Bloed stroomt vanaf de holle aders de rechterboezem in, als het hart zich samentrekt loopt het de rechterkamer in.

• Vanaf de rechterkamer wordt het de longslagader in gepompt.

• Vanaf de longen loopt het bloed de linkerboezem in, als het hart zich samentrekt loopt het de linkerkamer in.

• Vanaf de linkerkamer wordt het bloed de aorta in gepompt.

Samen benoemen we de nummers

​Bloedvatenstelsel

Bestaat uit:

•Hart

•Bloedvaten

​

Bloedsomloop = de weg die het bloed door het lichaam aflegt.

​

Bloed blijft binnen de vaten à gesloten bloedvatenstelsel​

​3 soorten bloedvaten

• ​Dikke wand

• ​Hart > organen

• ​Hoge druk

• ​Liggen diep in het lichaam

• ​Wand = één cel dik

• ​In organen

• Stoffen kunnen door de wand heen

• ​Lage druk

• ​Haarvatennet

• ​Dunne wand

• ​Organen > hart

• ​Lage druk

• ​Geen voelbare hartslag

​Kleppen in de aders

​Het bloedvatenstelsel

Bloedvaten, naamgeving en uitzonderingen

naar het orgaan toe ....slagader / van het orgaan weg .....ader
uitzonderingen: aorta / holle ader, poortader

Alle slagaders zijn zuurstof rijk, behalve de longslagader (krijgt in de longen pas de zuurstof)
Alle aders zijn zuurstof arm behalve de longader (meeste zuurstof van alles)

​Dubbele bloedsomloop

Kleine bloedsomloop

Rechter helft hart à longen à linker helft hart
Haal zuurstof op en laat co2 achter

​Grote bloedsomloop

Linker helft hart à organen à rechter helft hart

Zuurstof en voedingsstoffen naar de organen vervoeren

Koolstofdioxide en andere afvalstoffen van de organen ophalen​

Bloedgroepen

• Op het celmembraam van rode bloedcellen kunnen stoffen voorkomen

• Die stoffen (bloedfactoren) zijn bij iedereen anders

• deze stoffen kunnen in een ander lichaam als lichaamsvreemd gezien

• witte bloedcellen vallen ze dan aan

Bloedgroepen

• In het bloedplasma zitten antistoffen tegen bloedfactoren die je niet hebt

• Heb je bloedfactor A, dan zit in je plasma antistof B (anti-B)

• Bloedfactor AB, heeft geen antistoffen

• Bloedgroep 0, heeft anti A en B

Bloedgroepen

• De 2 bekendste bloedfactoren zijn A en B

• Elk mens heeft een bepaalde bloedgroep (erfelijk)

• 4 bloedgroepen: A/B/AB/0

Bloedtransfusie

• iemand krijgt donorbloed, bv na een ongeluk

• liefst bloed met dezelfde bloedgroep

• In het bloed van de ontvanger mogen geen antistoffen aanwezig zijn tegen de bloedfactor van de donor

• Verkeerd bloed zorgt voor klonten

• Je kijkt bij de donor alleen naar de rode bloedcellen!