Bệnh dưới góc nhìn của thầy thuốc

Bệnh dưới góc nhìn của những người xung quanh

Bệnh dưới góc nhìn của nhà quản lý

Bệnh dưới góc nhìn của bệnh nhân

Sự thúc đẩy nội tại

Sự phát minh

Sự khuếch tán

Sự đổi mới

Mang nón bảo hiểm khi tham gia phương tiện giao thông 2 bánh

Mang bao cao su khi quan hệ tình dục

Mô hình gia đình hạt nhân

Tư tưởng nam tôn nữ ti

Yếu tố sinh học

Tuổi

Hoạt động ăn uống

Giới

Giai cấp, chủng tộc

Mang nón bảo hiểm khi tham gia phương tiện giao thông 2 bánh

Mang bao cao su khi quan hệ tình dục

Gia đình nhiều thế hệ

Nhận thức và niềm tin về cấu trúc bên trong cơ thể

Nhận thức và niềm tin về cơ chế bệnh và cách phòng ngừa

Nhận thức và niềm tin về hình dáng bên ngoài

Nhận thức và niềm tin về chức năng các cơ quan bên trong cơ thể

Chính sách xã hội

Gia đình

Nhóm bạn

Sự thất vọng về bản thân

Vứt rác bừa bãi nơi công cộng

Không đeo khẩu trang nơi công cộng

Nghĩ về việc sẽ sử dụng thuốc lá nơi công cộng để trở nên ngầu như mấy đứa bạn

Sát khuẩn tay nhanh tại cổng trường trước khi vào trường

Hình thành nên một xã hội ngày càng hiện đại

Hình thành nên những đặc điểm riêng biệt mới của xã hội, buộc con người phải thích nghi

Hình thành nên nhân cách con người

Hình thành nên những sự thay đổi và phát triển của con người

Khuôn mẫu cảm xúc, hành vi, nhận thức và ham muốn (mục tiêu) có tính cố kết qua thời gian và không gian

Khuôn mẫu cảm xúc, hành vi, tri thức và ham muốn (mục tiêu) có tính cố kết qua thời gian và không gian

Khuôn mẫu tình cảm, hành vi, tri thức và ham muốn (mục tiêu) có tính cố kết qua thời gian và không gian

Khuôn mẫu tình cảm, hành vi, nhận thức và ham muốn (mục tiêu) có tính cố kết qua thời gian và không gian

Không làm điều có hại là người chăm sóc sức khỏe phải cố gắng tối đa để những việc làm của mình có lợi hoàn toàn cho đối tượng

Công minh là hành động của người chăm sóc sức khỏe phải bảo đảm sự công minh tức là không thiên vị

Tôn trọng tính tự chủ là người chăm sóc sức khỏe cần cung cấp đủ thông tin để đối tượng chọn lựa dựa trên sự thông hiểu và sự tự do không bị áp chế

Trung thành với vai trò của mình là mỗi cá nhân phải trung thành với nhiệm vụ của mình được giao phó có tính liên đới với những người khác trong hệ thống

Không có nền văn hóa nào cao hơn nền văn hóa nào một cách tương đối theo quan điểm Tương đối văn hóa

Vẫn có trường hợp nền văn hóa này cao hơn nền văn hóa kia

Chủng tộc trung tâm (Ethnocentrism) là quan niệm tất cả các nền văn hóa đều có giá trị tương đối, thích hợp với hoàn cảnh tự nhiên, xã hội này nhưng không chắc thích hợp với hoàn cảnh tự nhiên xã hội khác

Quan niệm Tương đối văn hóa (Cultural Relativism) là quan điểm xem nền văn hóa của mình là trung tâm, cao hơn, văn minh hơn những nền văn hóa khác

Chăm sóc bệnh bao gồm dự phòng, điều trị, phục hồi

Những người sống cùng trong một môi trường văn hóa sẽ có những mô hình giải thích hoàn toàn giống nhau

Mỗi một người sống trong một nền văn hóa nào đó có thể có cách lí giải riêng về cơ thể và hoạt động cơ thể

Nguyên nhân và cơ chế của các bệnh, cách chăm sóc sức khỏe

Là quá trình "tái huấn luyện" về cảm xúc của một người

Là quá trình "tái huấn luyện" về mặt tâm thần của một người

Để họ có thể hoạt động được trong một môi trường khác với môi trường họ quen thuộc trước đây

Là quá trình "tái huấn luyện" về mặt xã hội của một người

Mục đích phân tích các yếu tố trên nhằm tạo cơ sở xây dựng, thực hiện các chương trình can thiệp dựa trên việc xác định các cấp độ can thiệp

Các yếu tố quyết định sức khỏe thường chia thành 3 cấp độ: vi mô, trung mô và vĩ mô

Mục đích phân tích các yếu tố trên nhằm phục vụ cho thiết kế nghiên cứu: Xác định các biến số nghiên cứu, xây dựng khung lí thuyết, cây vấn đề...

Mục đích phân tích các yếu tố trên nhằm tập trung nghiên cứu các yếu tố tác động làm sức khỏe con người theo chiều hướng tốt lên

Kết quả của khoa học hành vi sẽ giúp giải quyết các hành vi không có lợi cho sức khỏe của con người, từ đó con người có thể phòng ngừa tất cả các bệnh tật

Xã hội học và nhân học là một trong những chuyên ngành của khoa học hành vi

Là một chuyên ngành riêng, chuyên nghiên cứu về hành vi của các nhân viên y tế để có cơ sở cho những đề xuất phù hợp nhằm nâng cao chất lượng ngành y tế

Chính hành vi của con người là nguyên nhân mấu chốt cho rất nhiều vấn đề sức khỏe hiện tại, do vậy khoa học hành vi là chuyên ngành riêng để chuyên nghiên cứu về hành vi con người

Trước tiên, làm điều có lợi

Tôn trọng tính tự chủ

Trung thành với vai trò của mình

Trước tiên, không làm điều có hại

Trí tuệ - Đức hạnh - Tấm lòng - Kiến thức

Kiến thức - Đức hạnh - Tâm hồn - Hành vi

Kiến thức - Đức hạnh - Tấm lòng - Chẩn đoán

Y đức - Trí tuệ - Kiến thức - Chẩn đoán

Những vấn nạn đạo đức là những tình huống khó phân định tốt, xấu, đúng, sai

Có nhiều hệ thống chuẩn mực đạo đức khác nhau trên thế giới hoặc cả trong một nước, một khu vực

Đạo đức và luật pháp đều là những quy tắc, chuẩn mực để điều chỉnh hành vi của con người

Khả năng điều chỉnh hành vi của đạo đức và luật pháp đều không nhất quán và thay đổi theo suy nghĩ và hoàn cảnh bên ngoài

Tổng quát, thấy được nguồn gốc xã hội của hành vi lối sống

Chưa tập trung giải quyết được toàn diện các vấn đề khác ngoài liên quan dịch vụ y tế

Tập trung vào hành vi con người là nguồn gốc của mọi bệnh tật

Sức khỏe tốt hay xấu không chỉ là sự tương tác giữa 2 chiều "Bệnh" và "Hoạt động chữa bệnh"

Hiểu biết về mô hình giải thích giúp thầy thuốc điều trị bệnh nhân hiệu quả hơn

Mô hình giải thích của cộng đồng thường không đúng

Trong mỗi cộng đồng có thể có một mô hình giải thích về bệnh tật tương đối giống nhau

Mỗi cá nhân có thể có một mô hình giải thích về bệnh tật khác nhau

Hành vi có hại cho sức khỏe

Hành vi không lợi không hại

Hành vi nguy cơ cho sức khỏe

Hành vi có lợi cho sức khỏe

Chia sẻ thật nhìu thông tin Y khoa để thực hiện nhiệm vụ "Làm điều có lợi"

Chia sẻ các thông tin Y khoa đều công khai để mọi người đều được tiếp cận nhằm thực hiện nghĩa vụ "Công minh"

Chỉ chia sẻ những thông tin có độ tin cậy cao là thực hiện nghĩa vụ "Không làm điều có hại"

Không chia sẻ bất kì thông tin Y khoa nào để thực hiện nghĩa vụ "Trung thành với vai trò của mình"

Sự kì thị chưa biểu hiện thành hành động, còn phân biệt đối xử đã thể hiện ra hành động

Về nguyên nhân: Sự kì thị đến từ mặc cảm của chính cá nhân, còn phân biệt đối xử đến từ cộng đồng, môi trường xung quanh

Hiểu biết về kì thị và phân biệt đối xử giúp chúng ta có hướng can thiệp hiệu quả, cụ thể là: Phát triển công tác Giáo dục sức khỏe (GDSK) để giúp giảm tình trạng kì thị, còn phát triển công tác GDSK đại chúng sẽ giúp giảm tình trạng phân biệt đối xử

Sự kì thị để lại ảnh hưởng chủ yếu là tâm lý, còn phân biệt đối xử để lại ảnh hưởng chủ yếu trên thể chất

Không làm điều có hại, làm điều có lợi, tôn trọng sự tự chủ, công minh

Không làm điều có hại, làm điều có lợi, trung thành với vai trò của mình, nói sự thật

Không làm điều có hại, làm điều có lợi, trung thành với vai trò của mình, không phân biệt đối xử

Không làm điều có hại, làm điều có lợi, tôn trọng sự tự chủ, nói sự thật

Làm điều có lợi

Bảo đảm sự an toàn cho đối tượng

Thực hiện đầy đủ các yêu cầu của đối tượng

Tôn trọng tính tự chủ

Chưa chỉ ra được mối liên hệ và hướng tác động can thiệp

Ưu điểm lớn nhất là tương đối đơn giản

Chỉ ra được yếu tố xã hội là yếu tố quan trọng đặc biệt quyết định vấn đề sức khỏe

Các yếu tố trong từng nhóm chưa cụ thể do mô hình còn thô sơ

Thuật ngữ xã hội học (sociology) lần đầu xuất hiện năm 1780 và được August Comb dùng lại vào năm 1838

Phạm Ngọc Thạch (1909-1968)

Chăm sóc sức khỏe ban đầu (1978)

Giai cấp, chủng tộc, dân tộc là 1 số ví dụ của cấu trúc xã hội