Działanie mające na celu zapobieganie chorobom

(a)  

• Profilaktyka musi uwzględniać aspekt finansowy i termin działań np. porę roku - nie przeprowadzamy szczepień krów będących w [?] - upalne lato, zabezpieczamy przed chorobami płuc przed okresem [??], trzeba też brać pod uwagę prace polowe.

Biologiczna ochrona fermy, działania prowadzone na terenie gospodarstwa, jak i w jego najbliższym otoczeniu mające na celu ochronę biologiczną i zdrowotną gospodarstwa, od 2017 roku obowiązkowa także dla małych gospodarstw.

(a)  

Istotnym elementem bioasekuracji zewnętrznej jest ..., którą zwierzęta muszą przejść przed włączeniem do stada.

(a)  

Warunkiem uznania pomieszczenia jako miejsca kwarantanny jest szczególnie wysoki poziom jego [?], wykluczający dostęp do niego drobnoustrojów chorobotwórczych.

Budynki i teren kwarantanny powinny być położone w odległości około [??] km od innych, w tym od budynków fermy macierzystej. Zwierzęta przebywające w kwarantannie powinny być obsługiwane przez [???] personel.

(a)  

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: bakterie z tego rodzaju, na którą podatne są wszystkie gatunki zwierząt gospodarskich, domowych, dzikich oraz człowiek

Źródło i drogi zakażenia:

• - kontakt z zakażonymi lub chorymi osobnikami

• - spożycie zanieczyszczonej bakteriami paszy, błon płodowych lub kontakt z płodem pochodzącym od zwierząt zakażonych

• - podczas aktu krycia, jak i zabiegów unasieniania

Objawy (najczęstszym i charakterystycznym objawem jest ronienie):

• - u bydła (pomiędzy 6 a 8 miesiącem ciąży) i towarzyszy mu zatrzymanie łożyska, może prowadzić do jałowości krów

• - u owiec i kóz (głównie w 3-4 miesiącu ciąży), może również dochodzić do zapaleń wymienia, a u samców do zapaleń jąder

• - u świć (cały okres ciąży)

Jest ZOONOZĄ

Źródło i drogi zakażenia (u ludzi):

• - w trakcie udzielania pomocy przy porodzie zwierzętom zakażonym

• - wykonywanie na nich w okresie poporodowym zabiegów profilaktycznych lub leczniczych

• - zakażenie poprzez spożywanie surowego mleka lub jego produktów pochodzących od sztuk zakażonych (rzadko)

Objawy u ludzi:

• - osłabienie, bóle mięśniowe, gorączka

• - dodatkowo: bóle głowy, bóle stawów (20-60% chorych), dolegliwości sercowe, zaburzenia psychiczne (zmiany osobowości), utrata słuchu, bóle jąder, wysypki skórne

• - Zgony są zwykle spowodowane zapaleniem wsierdzia lub zapaleniem opon mózgowych.
  -Rzadko kończy się zgonem, u osób nieleczonych śmiertelność waha się w granicach 2-5 %

Zwalczanie i zapobieganie:
Szczepienia ochronne przeznaczone dla osób wykonujących zawody szczególnie narażone na zachorowania (w Polsce szczepionka nie jest dostępna) + dodatkowo:

• unikanie spożywania niepasteryzowanego mleka, miękkich serów, zwłaszcza kozich, surowego mięsa

• stosowanie właściwych środków ochrony osobistej przez myśliwych oraz ludzi z grup wysokiego ryzyka

• odosabnianie zwierząt podejrzanych o zakażenie

• utylizacja sztuk zakażonych

• okresowe badanie zwierząt

• systematyczne odkażanie obór

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: choroba wywołana przez beztlenową bakterię Clostridium tetani, konie chorują na to zdecydowanie częściej niż inne zwierzęta domowe i gospodarcze, śmiertelność koni z powodu tężca waha się w granicach 60-80%

Źródło i drogi zakażenia:

• - bakterie znajdują się w glebie, kurzu, a nawet kale zwierząt

• - do zakażenia dochodzi najczęściej podczas zranień

• - w wyniku zapalenia macicy po porodzie, zagwożdżenia przez kowala, zakażenia pępowiny

Okres inkubacji: kilka dni lub nawet kilka tygodni, objawy pojawiają się już po zabliźnieniu się rany, przez którą bakterie dostały się do organizmu, im szybciej dochodzi do inkubacji, tym przebieg choroby będzie cięższy

Objawy:

• pocenie, niepokój

• wypadnięcie trzeciej powieki

• zesztywnienie mięśni

• przybieranie nietypowej postawy, w której kończyny przednie są nadmiernie wyprostowane

• głowa wychylona ku przodowi, podniesiony ogon

• początkowa faza - skurcze mięśni tylko w obrębie zranienia, np. na nodze

• rozwój choroby - skurcze obejmują całe ciało, zaczynając od głowy

• chore konie nie są w stanie normalnie chodzić (szczególny problem jest ze zwrotami i cofnięciami), a nawet stać, pobierać pokarmu czy się wypróżniać

Źrebięta:

• mogą zarazić się nim przez pępowinę lub w macicy matki

• po urodzeniu należy obserwować zarówno źrebię, jak i klacz, a także poprosić o konsultację lekarza weterynarii

• należy zwrócić szczególną uwagę na otoczenie zwierząt

• w boksie i na padokach nie powinny znajdować się żadne przedmioty, które umożliwiłyby zranienie

• gdy młode będą miały 3-4 miesiące, można zacząć je szczepić

Zwalczanie i zapobieganie:

• Szczepienie

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirotyp pałeczki Escherichia coli wytwarzającej toksynę Shiga-2e

Źródło i drogi zakażenia:

• środowiskiem życia E.coli u świń jest przewód pokarmowy

• poza jelitem występuje w zanieczyszczonym kałem pożywieniu lub wodzie, wodzie kanalizacyjnej zanieczyszczonej biofilmem czy glebie

• zakażenie drogą doustną

Okres inkubacji: rozwija się od 3 do 6 dni

Objawy:

- postać podostra/ostra - nagła śmierć, bezobjawowo

• niekiedy świnie zwykle w dobrym stanie

• czasem chudnięcie, obrzęki powiek, okolicy czołowej głowy

• obrzęk krtani powoduje charakterystyczne kwiczenie

• obrzęk mózgu-->drgawki, ataksię, ułożenie boczne podparte, przebieranie kończynami

• - postać podkliniczna - zmiany na ciele, wskaźnik wzrostu jest obniżony

• - postać przewlekła - przez okres kilku dni do kilku tygodni po zakażeniu jelitowym następuje zahamowanie wzrostu, jednostronne zaburzenia nerwowe (ruchy maneżowe), potrząsanie głową czy atrofia mięśni kończyn

Zwalczanie i zapobieganie:

• niedopuszczanie do przekarmienia prosiąt!

• stały, równomierny dostęp do wody i paszy

• dla rozwoju prawidłowej mikroflory przewodu pokarmowego należy podawać preparaty zawierające bakterie kwasu mlekowego (zahamowanie wzrostu szkodliwych mikroorganizmów)

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: bakteria, wrażliwe: kury, indyki, gęsi, kaczki, ptaki ozdobne i inne

Źródło zakażenia:

• - kontakt z chorymi ptakami, skażoną wodą i zanieczyszczoną bakteriami paszą

• - gryzonie: myszy, szczury mogą doprowadzić do zanieczyszczenia paszy lub wody

Objawy: brak apetytu, spadek nieśności o 5-25%, zasinienie grzebienia i dzwonków. Oprócz tego: apatia, nastroszone pióra, odchodzenie od stada, mniejsza ruchliwość

Zwalczanie i zapobieganie:

• - skuteczna deratyzacja,

• - szczepionki żywe i inaktywowany

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: prątki Mycobacterium tuberculosis complex (prątki typowe), u zwierząt domowych największe znaczenie mają Mycobacterium bovis, Mycobacterium avium i Mycobacterium tuberculosis

Źródło: chore zwierzę rozsiewające prątki do środowiska

Drogi zakażenia:

• - bezpośredni kontakt: droga kontaktowa, aerogenna, kropelkowa, pyłowa

• - pośredni kontakt: zanieczyszczona pasza, woda oraz droga kontaktowa

• - droga alimentarna (cielęta, świnie, zwierzęta futerkowe)

• - droga laktogenna

• - psy i koty najczęściej zarażają się od człowieka, a częstotliwość występowania u psów i kotów jest skorelowana z jej nasileniem u ludzi i zwierząt gospodarskich.

Okres inkubacji: długi zależny od gatunku i odporności zwierzęcia oraz zjadliwości prątka (zaawansowana po wielu latach)

Objawy:

• - zróżnicowane (miejscowe serowacenia i guzki na płucach, przerzuty na węzły chłonne lub inne zajęte narządy), utrata masy ciała, kaszel szczekający, guzki, ropnie które nie chcą się goić

• - bydło: płuca, wymiona, narządy rodne (przebieg podkliniczny, przewlekły)

• - świnie: guzki na przewodzie pokarmowym, postać przewlekła

Zwalczanie i zapobieganie: profilaktyka nieswoista, trwają prace nad szczepionką bazującą na ludzkiej szczepionce BCG (szczepionka delecyjna)

(a)  

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: prątki Mycobacterium paratuberculosis; właściwie: Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis (MAP), dotyczy głównie bydła (szczególnie podatne cielęta), rzadziej kóz, owiec, koni

Źródła: chore zwierzę rozsiewające prątki do środowiska wraz z kałem (3-5 miesięcy od zakażenia) moczem i mlekiem

Droga zakażenia: głównie droga pokarmowa

Okres inkubacji: długi (od 6 miesięcy do 5 lat)

Objawy: prątki namnażają się w jelicie, uszkadzają nabłonek produkując toksyny (nawracająca, nasilająca się biegunka, skrajna utrata masy ciała, odwodnienie; picie dużej ilości wody)

Zwalczanie i zapobieganie:

• - eliminacja zwierząt reagujących dodatnio na śródskórny test alergiczny oraz wykazujących wyniki dodatnie w badaniach serologicznych

• - profilaktyka nieswoista (nacisk na izolację i higienę podczas porodu cieląt)

• - choroba ta podlega rejestracji, podlega działaniom urzędowym.

Eliminacja zwierząt chorych roznoszących prątki gruźlicy (paratuberkuloza jest jej odmianą), wyznaczenie obszaru buforowego

(a)  

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: prątki Mycobacterium paratuberculosis; właściwie: Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis (MAP), dotyczy głównie bydła (szczególnie podatne cielęta), rzadziej kóz, owiec, koni

Źródła: chore zwierzę rozsiewające prątki do środowiska wraz z kałem (3-5 miesięcy od zakażenia) moczem i mlekiem

Droga zakażenia: głównie droga pokarmowa

Okres inkubacji: długi (od 6 miesięcy do 5 lat)

Objawy: prątki namnażają się w jelicie, uszkadzają nabłonek produkując toksyny (nawracająca, nasilająca się biegunka, skrajna utrata masy ciała, odwodnienie; picie dużej ilości wody)

Zwalczanie i zapobieganie:

• - eliminacja zwierząt reagujących dodatnio na śródskórny test alergiczny oraz wykazujących wyniki dodatnie w badaniach serologicznych

• - profilaktyka nieswoista (nacisk na izolację i higienę podczas porodu cieląt)

• - choroba ta podlega rejestracji, podlega działaniom urzędowym.

• - eliminacja zwierząt chorych roznoszących prątki gruźlicy

• - wyznaczenie obszaru buforowego

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: promieniowce (np. Actinomyces bovis), dotyczy głównie bydła, a także świń, koni i zwierząt domowych

Źródło i rezerwuar:

• - zwierzę skolonizowane przez promieniowce (jak saprofity bytują w błonie śluzowej ustnej i gardła oraz na skórze, np. Actinomyces bovis wchodzi w skład mikrobioty jamy ustnej i przewodu pokarmowego bydła, A. viscosus skóry psów etc)

• - zwierzęta chore wydalające promieniowce do środowiska

Drogi zakażenia: przez uszkodzone błony śluzowe i skórę (wyjątkowo u bydła droga galaktogenna - promienica gruczołu mlekowego)

Objawy: ropnie, przetoki i rozrost łącznotkankowy

Następstwa:

• - zapalenie kości i powstawanie ziarniniaków

-bydło: kości żuchwy, szczęki, języka, gardła, tchawicy, wymienia

• - psy: skóra u samców ras wrażliwych (dużych: bullterriery, amstafy, dogi niemieckie), rzadziej płuca

• - koty: ropowica nosa, trzewioczaszka, zmiany chorobowe związane z przyzębieniem i przetokami dziąseł (powstawanie zmian gnilnych)

Zwalczanie i zapobieganie: przestrzeganie zasad higieny w pomieszczeniach przeznaczonych dla zwierząt oraz na wybiegach, kluczem jest prewencja.

leczenie antybiotykami, zachowanie ciągłości tkanek, błony śluzowej pyska, niedopuszczenie do powstawania promienic

(a)  

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: pałeczki Gram-ujemne, dotyczy głównie drobiu, zwierząt gospodarskich i domowych

Źródło i rezerwuar: zwierzęta chore bezobjawowo lub objawowo np. bydło: kał zainfekowanych wcześniej krów, zanieczyszczona pasza i środowisko, gryzonie, ptaki (w tym szczególnie ptaki wodne), muchy i inne owady lubiące żerować na odchodach, zaniedbane koty i psy, dzikie lisy czy jenoty

Droga zakażenia: droga pokarmowa

Okres inkubacji: 1-5 dni (jeśli prowadzi do postaci objawowej)

Objawy:

• - jeśli występują to typowe dla zatruć pokarmowych (ostra biegunka, odwodnienie)

• - u bydła najczęściej zakażenie bezobjawowe i subkliniczne

• - u drobiu możliwe nosicielstwo i postać bezobjawowa

Zwalczanie: zarażone zwierzęta muszą być oddzielone i odizolowane od reszty. Należy dbać o należytą higienę i czystość w pomieszczeniach dla zwierząt, wybiegach, pastwiskach, dojarniach i w całym obejściu.

Zapobieganie: w przypadku ferm drobiu zasady bioasekuracji to np.:

• - utrzymywanie w jednym kurniku drobiu o jednakowym wieku

• - izolacja poszczególnych kurników przez zapewnienie osobnej obsługi, żywienia, narzędzi

• - zabezpieczenie paszy przed dostępem gryzoni i dzikich ptaków

  • - rejestrowanie wejść osób postronnych na teren gospodarstwa

• - wykorzystywanie odzieży ochronnej przez osoby wchodzące na teren gospodarstwa

• - odkażanie kół pojazdów wjeżdżających na teren gospodarstwa

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirus EIV (equine influenza virus), choroba układu oddechowego.

• wysoce zaraźliwy - utrudnia hodowlę w dużych skupiskach z różnych stad

Źródło i drogi zakażenia:

• - kontakt bezpośredni lub pośredni (np. dotyk przez człowieka w tych samych rękawiczkach

• - picie wody z tego samego wiadra)

• - droga kropelkowa

Okres inkubacji: zwykle tylko 48 godzin, po pierwszych objawach konie pozostają źródłem zakażenia przez ok. tydzień

Objawy:

• - wzrost temperatury, brak apetytu

• - ospałość

• - surowiczy lub śluzowo-ropny wyciek z nosa

• - powiększenie węzłów chłonnych na szyi i kaszel

• - niepowikłane przypadki: objawy ustępują najczęściej w ciągu 1-2 tygodni, ale kaszel może utrzymywać się dłużej, przez kilka tygodni od zakażenia

• - poważne powikłania: wtórne bakteryjne zapalenie płuc, mięśniobóle, zapalenie mięśnia sercowego i obrzęki kończyn

Zwalczanie i zapobieganie:

• - aktualnie szczepienia przeciwko EI są jedynie zalecane, nie są obowiązkowe, są szeroko stosowane w kontrolowaniu choroby

• - wybuch choroby następuje kiedy wrażliwe osobniki zostaną zgromadzone w jednym miejscu, gdzie będą miały bliski kontakt ze sobą, np. na wystawach, aukcjach czy wyścigach koni. Ta choroba jest główną przyczyną wymuszającą konieczność odizolowania chorych osobników i zaniechania wszelkich imprez i aktywności, w których biorą udział inne konie

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny:wirus, podatne są świnie domowe, świniodziki oraz dziki. Ludzie nie są wrażliwi na zakażenie. Wirus ten jest wyjątkowo odporny na działanie niskich temperatur, zachowuje właściwości zakaźne we krwi, kale, tkankach (zwłaszcza surowych, niedogotowanych produktów z mięsa wieprzowego lub dzików) przez okres nawet 3-6 miesięcy

Źródło i drogi zakażenia:

• - bezpośredni lub pośredni kontakt ze zwierzętami zakażonymi

• - osoby i pojazdy odwiedzające gospodarstwo, skażony sprzęt i narzędzia, inne zwierzęta wolnożyjące (gryzonie, psy, koty), skażona pasza lub woda, skarmianie odpadami kuchennymi

Okres inkubacji: objawy pojawiają się po 4-5 dniach od zakażenia, śmierć zwykle w ciągu 7 dni!

Objawy:

• - liczne upadki (obserwuje się również padnięcia dzików)

• - sinica skóry uszu, brzucha i boków ciała

• - drobne, lecz liczne wybroczyny w skórze

• - duszność

• - pienisty wypływ z nosa

• - wypływ z worka spojówkowego

• - biegunka, często z domieszką krwi, wymioty

• - niedowład zadu

• - objawy nerwowe w postaci podniecenia, drgawek mięśni i skurczów kloniczno-tonicznych

• ronienia

Zwalczanie i zapobieganie:

• - brak szczepionki

• - całkowity zakaz przewożenia świń oraz mięsa wieprzowego z obszarów, gdzie występuje ta choroba na tereny wolne od tej choroby

• W Polsce ogniska choroby niszczy się poprzez:

• - zabicie i utylizację wszystkich świń na terenie gospodarstwa, w którym wykryto chorobę

• - utylizację mięsa i paszy, z którymi mogły mieć kontakt świnie

• - dezynfekcję całego gospodarstwa

• Wznowienie działalności hodowlanej jest możliwe dopiero po upływie 30 dni, pod warunkiem uzyskania pozwolenia od powiatowego lekarza weterynarii,

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: choroba wirusowa spowodowana przez ssRNA (-), wirusa RABV z rodziny Rhabdoviridae, rodzaju Lyssavirus. Wirus wrażliwy na wysoką temperaturę i światło słoneczne, jednak dobrze znosi niskie temperatury i procesy gnilne, dzięki czemu może długo przetrwać w padlinie.

Źródło zakażenia:

• - chore zwierzęta, wydalające zarazki ze śliną

• - wirusy przenoszone są też przez drobne gryzonie leśne i polne, u których nie występują zewnętrznie rozpoznawalne objawy

• Rezerwuar zarazków stanowią:

• -ssaki dzikie (największe znaczenie epidemiczne): lisy, jenoty, nietoperze, gryzonie, zajęczaki

• - ssaki domowe: psy, koty (szczepienia, małe znaczenie)

Drogi zakażenia:

• - kontakt bezpośredni u zwierząt i ludzi: przez pokąsanie, oślinienie lub zanieczyszczenie mózgiem chorego zwierzęcia uszkodzonej skóry

• - zakażenie u ludzi na drodze powietrznej (kropelkowej i pyłowej) aerozolem odchodów nietoperzy w jaskiniach (rzadko)

• - zakażenia laboratoryjne drogą wziewną, przespojówkową lub prześluzówkową

• - odnotowano także infekcje przez przeszczepienie organów (rogówka) od zmarłych dawców z nierozpoznaną chorobą

• - nie opisano przeniesienia drogą pokarmową

Okres inkubacji zależy od ilości wirusów, zjadliwości, wrót zakażenia, charakteru ran, gatunku i wieku, ale u zwierząt trwa od kilku dni do ponad 7 lat:

• - u małych zwierząt (pies, kot, owca, koza, świnia): od kilku do 90 dni

• - u dużych zwierząt (bydło, koniowate): od kilku do 180 dni

Objawy (postać cicha lub szałowa):

• psy - niepokój, nadmierna pobudliwość, włóczęgostwo, spożywanie niejadalnych przedmiotów, wzmożony popęd płciowy, agresja, ochrypłe szczekanie, ślinotok, opadanie żuchwy z wypadaniem języka, zez, niedowłady kończyn i inne porażenia

• koty - jak u psów + chowanie się, uciekanie, nieustanne miauczenie, agresja

• bydło - niestrawność i obniżone łaknienie, wzdęcia, zaparcia lub biegunka, drgawki poszczególnych grup mięśni, ślinotok, parcie na przeszkody, ciągłe ryczenie, objawy podobne do rui, nienaturalne ułożenie głowy lub ogona, chwiejność i porażenia kończyn tylnych

• świnie - lękliwość, ochrypłe chrząkanie, kurczowe ruchy głowy i gryzienie ściółki

• owce i kozy - niepokój, wzmożony popęd płciowy, ochrypłe beczenie, nagłe porażenia i upadki

• konie - wpadanie na ściany stajni, drgawki mięśniowe, objawy kolkowe i częste oddawanie moczu

• zwierzęta dzikie - utrata wrodzonego lęku (głównie), agresja przejawiająca się atakami na zwierzęta domowe, gospodarskie i ludzi

Zwalczanie i zapobieganie:

• - szczepienia ochronne lisów wolnożyjących

• - polsce rezerwuarem wirusa jest lis rudy - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolnożyjących, na obszarach o największym ryzyku wystąpienia wścieklizny inspekcja Weterynaryjna prowadzi szczepienia lisów wolnożyjących

• - szczepienia zwierząt domowych i gospodarskich, w celu zabezpieczenia przed chorobą zwierzęta powinny być szczepione

• - w Polsce obowiązkowemu ochronnemu szczepieniu, zgodnie z ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, podlegają psy powyżej 3. miesiąca życia

• - na obszarach występowania choroby zalecane są również szczepienia kotów, a także zwierząt gospodarskich, jeśli mogą mieć one kontakt z dzikimi zwierzętami, takimi jak lis, jenot, kuna itp.

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirus BLV należący do rodziny retrowirusów, rodzaju deltaretrowirus. Jest to choroba zakaźna i zaraźliwa choroba nowotworowa. Wirus BLV jest patogenny dla bydła, jednak doświadczalnie można nim zakazić owce, kozy, świnie, szczury, koty, psy, króliki, jelenie

Źródło i drogi zakażenia:

• - krew, mleko i siara, zawierające zakażone limfocyty, a także nasienie, ślina, mocz, kał, wody płodowe i wydychane powietrze

• - zakażenie przez łożyska (~ 15% przypadków)

• - droga pokarmowa poprzez siarę (< 5%)

• - kontakt zwierząt chorych ze zdrowymi (> 80%)

• - przeniesienie BLV poprzez zabiegi weterynaryjne i zootechniczne (np. kolczykowanie, tatuowanie, kastracja, dekornizacja, korekcja racic, pobieranie krwi, szczepienia)

Okres inkubacji: od kilku miesięcy do 4 lat, najczęściej pierwsze zmiany we krwi powstają w wieku 2-3 lat, z reguły nie towarzyszą im żadne objawy

Objawy (3 formy):

1. - Aleukemiczna: obserwowana jest najczęściej i przebiega bezobjawowo

2. - Przewlekła limfocytoza: około ⅓ zakażonych trwała limfocytoza, objawiająca się stałym wzrostem stężenia limfocytów B w krwioobiegu

3. - Mięsak limfatyczny (stadium kliniczne): poniżej 5% zainfekowanych, choroba atakuje układ fagocytarny, nowotwór ma charakter złośliwy i jest śmiertelny dla zwierząt.

4. - Objawy: powiększone węzły chłonne, które przypominają guzy. Innymi objawami klinicznymi są: chłoniakomięsaki różnych narządów, powiększona śledziona

Zwalczanie i zapobieganie:

• - bezwzględne przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki przy wykonywaniu badań i zabiegów u bydła

• - usuwanie nawozu naturalnego, w którym mogą przebywać patogeny, odkażanie (środki biobójcze, maty itp.)

• - zgodnie z obowiązującym prawem, jest to choroba zwalczana z urzędu. Regulują to: ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt z 2004 roku oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła z 2008 roku

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirus IBDV (Infectious Bursal Disease Virus) z rodziny Birnaviridae. Ostra, wysoce zakaźna choroba wirusowa młodych kurcząt. Wrażliwe są kury i indyki. Wirus IBD wykazuje wysoką oporność na działanie zewnętrznych czynników środowiskowych. Szczepy wirusa IBD dzieli się ze względu na zróżnicowanie zjadliwości na podtypy:

1. - klasycznie zjadliwe (ang. classical virulent, cIBDV)

2. - warianty antygenowe (ang. antigenic variant, avIBDV)

3. - wysoce zjadliwe (ang. very virulent, vvIBDV)

4. - atenuowane (ang. attenuated, aIBDV)

Źródło i drogi zakażenia:

• - wirus może znajdować się w odchodach, na odzieży obsługi i sprzęcie

• - droga kropelkowa w stadzie i pomiędzy fermami

Okres inkubacji: około 72 godziny

Objawy:

• - stopień ciężkości przebiegu choroby zależy od wieku zwierzęcia i zjadliwości wirusa

• - przy zakażeniu szczepem vvIBD: ciężki przebieg chorobowy z wysoką śmiertelnością (do 70%); śluzowata (kleista) biegunka, nastroszone pióra, przesiadują skulone w skokach, dziobanie własnej kloaki, senność, dotykają dziobem podłoża

• - długotrwała immunosupresja: wtórne infekcje (wirusowe, bakteryjne, pasożytnicze), słabsza odpowiedź poszczepienna, obniżenie przyrostu masy ciała i pogorszenie wskaźnika wykorzystania paszy

Zwalczanie i zapobieganie:

• - przestrzeganie restrykcyjnego programu bioasekuracji, w tym przestrzeganie zasady “całe pomieszczenie pełne - całe pomieszczenie puste” (all-in / all-out)

• - stosowanie szczepień profilaktycznych (szczepionki w wodzie do picia), najpierw szczepionką żywą, a potem - przed okresem nieśności - szczepionką inaktywowaną

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirus należący do rodziny Paramyxoviridae, należy, wraz z parwowirozą, do najgroźniejszych chorób zkaźnych psów. Cechuje się wysoką śmiertelnością i ciężkim przebiegiem. Wirus jest oporny na czynniki środowiskowe, pod wpływem promieni słonecznych ginie po 2-3 dniach

• wytrzymuje w temperaturze 4 st. C do 14 dni, natomiast w 37 st. C przeżywa 60 minut

Źródło: nosiciele i zwierzęta chore, które w wydzielinie z nosa, spojówek, ze śliną i moczem wydalają wirusy

Droga zakażenia:

• - kontakt bezpośredni drogą kropelkową

• - droga pokarmowa

• - przenoszenie mechaniczne wirusa przez zwierzęta i człowieka

Objawy w zależności od stopnia zjadliwości wirusa - od zakażeń bezobjawowych aż do stanów ciężkich kończących się zgonem:

• - Postać nieżytowa: wysoka gorączka, posmutnienie, wypływ z nosa i spojówek, biegunka (objawy łagodne, mogą zostać niezauważone)

• - Postać płucna: wypływ z nosa (surowiczy, ropny lub krwisty), zapalenie płuc (przebieg ciężki)

• - Postać żołądkowo-jelitowa: zapalenie żołądka i jelit, z biegunką i wymiotami (postać zaawansowana - odwodnienie, wychudzenie)

• - Postać oczna: zapalenie spojówek z surowiczo-ropnym wyciekiem, owrzodzenie i perforacja rogówki

• - Postać skórna (osutkowa): na skórze brzucha, po wewnętrznej stronie ud, powstają pęcherzyki ropne, które po zaschnięciu tworzą strupki. Takie pęcherzyki mogą wystąpić w okolicach oczu, otworów nosowych i na wargach.

• - Postać nerwowa: najczęściej występuje samodzielnie, różne nasilenie i postać. Najczęstszymi objawami są niedowłady, porażenia, niezborność, tiki i drżenia mięśniowe, zachowania, halucynacje. Powikłanie - padaczka. Uszkodzenia neurologiczne najczęściej mają charakter trwały i nie poddają się leczeniu.

• - Choroba twardej łapy (ang. hard pad disease): pogrubienie opuszek łap i lusterka nosa (skóra szorstka, spękana i twarda)

Zwalczanie i zapobieganie, szczepienia:

• - kluczowe znaczenie ma uodparnianie czynne poprzez szczepienia

• - szczepimy zwierzęta zdrowe i nie zarobaczone

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: psi parwowirus (CPV, Canine parvovirus należący do rodziny Parvoviridae), różne warianty. Atakuje przede wszystkim psy, lisy, wilki, okazjonalnie także koty. Niektóre rasy są na niego bardziej wrażliwe (cięższy przebieg): rottweiler, labrador retriever, owczarek niemiecki

Źródło: zwierzęta chore wydalające wirusy wraz z kałem (w 1g kału zarażonego zwierzęcia może znajdować się nawet miliard wirusów!)

Droga zakażenia: per os, czyli droga doustna

Objawy:

• - może przebiegać nadostro - zgon następuje nawet w przeciągu 24 h

• - najczęściej przebieg ostry, rzadziej podkliniczny (u starszych psów)

• - niechęć do picia, apatia, gorączka

• - ze strony układu pokarmowego: krwiste, wodniste biegunki o charakterystycznym zapachu, nawracające wymioty, bardzo szybko postępujące odwodnienie

Rokowania: śmiertelność szczeniaków z powodu psiego tyfusu jest bardzo wysoka, szacuje się ją na ok. 40%

Zapobieganie:

• - regularna dezynfekcja odpowiednimi środkami klatek i miejsc, gdzie przebywają chore szczenięta

• - dezynfekcja wszystkiego, z czym chory miał styczność - misek, posłań, mat itp.

• - właściwa higiena oraz zmienianie obuwia i ubrań w przypadku osób mających kontakt z psami chorymi

Zwalczanie:

• - po opuszczeniu kliniki przez okres 2-4 tygodni należy izolować ozdrowieńca od innych psów (możliwe bezobjawowe rozsiewanie wirusa w środowisku)

• przestrzeganie zasad karencji, w szczególności gdy notuje się zachorowania na parwowirozę w danym rejonie czy mieście

Szczepienia:

• To szczepienie należy do szczepień podstawowych, wykonywane jest jako pierwsze w 6-8 tygodniu życia psa

• aby odporność w pełni się wykształciła, należy podać trzy dawki szczepionki przeciw CPV2

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wirus należący do rodziny Poxviridae. Dotyczy królików. Wirus nie jest patogenny dla innych gatunków zwierząt (u zajęcy rzadko wywołuje objawy kliniczne)

Źródło: zwierzęta chore lub nosiciele

Droga zakażenia:

• - bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem (w tym kontakt płciowy)

• - brak transmisji pionowej (tylko przekazywanie przeciwciał)

• - pośrednio przez wektory: owady krwiopijne, zwłaszcza komary, muchy, pchły

Objawy: zmiany kliniczne i czas trwania choroby zależą od szczepu wirusa, jego ilości i zjadliwości, jak również od odporności rasowej i osobniczej królików

Dwie postacie choroby:

1. - klasyczna (guzowata lub obrzękowa): typowe zmiany skórne (zapalenie spojówek, silne obrzmienie powiek, potem całej głowy, wyciek z oczu, guzki na skórze), często obrzęk okolic odbytu i zewnętrznych narządów płciowych oraz objawy związane z wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi

2. - atypowa, tzw. amyksomatoza - zmiany w układzie oddechowym

Zwalczanie i zapobieganie:

• - zabezpieczanie zwierząt przed owadami przenoszącymi wirus (komary, muchy) oraz likwidacja tych owadów w hodowlach królików

• - izolacja/likwidacja zwierząt chorych

• - profilaktyka swoista, która polega na systematycznym uodparnianiu zwierząt, zgodnie z programem szczepień (stosuje się żywe szczepionki, ponieważ decydującą rolę w odpowiedzi przeciwko wirusowi odgrywa odporność typu komórkowego, nie humoralnego)

Co to za choroba?

Żywiciel ostateczny: dojrzały tasiemiec Taenia hydatigena pasożytuje w jelicie cienkim psów, wilków, lisów

Żywiciel pośredni: forma larwalna Cysticercus tenuicollis występuje u domowych i dzikich przeżuwaczy oraz świń

Droga zakażenia: pokarmowa (jaja)

Umiejscowienie: wykształcone wągry lokalizują się na błonach surowiczych, często na sieci, krezce, pod torebką wątroby, rzadziej na otrzewnej i opłucnej

Obraz kliniczny: zależy od intensywności inwazji, miejsca lokalizacji wągrów oraz od wieku zwierząt

Objawy:

• - letarg lub ospałość

• - osłabienie spowodowane anemią

• - zażółcenie skóry, które występuje gdy pasożyt znajduje się w jamie brzusznej

• - utrata wagi lub anoreksja

• - trudności z oddychaniem

Zapobieganie: unikanie siedlisk dzikich zwierząt, obserwowanie zwierząt i tego co jedzą, odrobaczanie domowych psowatych

(a)  

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: wewnątrzkomórkowy pasożyt należący do grupy Mikrosporydia

Droga zakażenia: horyzontalna (przez kontakt bezpośredni bądź zanieczyszczone środowisko). Naturalnym sposobem zrażania się królików jest droga pokarmowa - poprzez zjadanie spor, które zostały wydalone z moczem

Objawy: najczęściej przybiera postać chroniczną (rozwój zajmuje tygodnie, nawet miesiące). Króliki cierpiące z powodu encephalitozoonozy mogą wykazywać objawy ze strony:

• - układu nerwowego: niezborność ruchów, niedowłady tylnych kończyn, drżenia głowy, kołysanie się, kiwanie, opistotonus (objaw oponowy), napady drgawek

• - układu moczowego zwiększone pragnienie, zwiększona ilość oddawanego moczu, nietrzymanie moczu, chudnięcie zwierzęcia

• narządu wzroku - zapalenie błony naczyniowej oka, zaćma

Co to za choroba?

Czynnik etiologiczny: zoonoza powodowana przez pasożyty z rodzaju Trichinella. Larwy pasożyta bytują w mięśniach zwierząt

Źródło i drogi zakażenia:

• - wiele gatunków zwierząt dzikich i domowych np. świnie, dziki, konie, niedźwiedzie, wilki, borsuki, gryzonie leśne, psy, koty

• - zwierzęta futerkowe (lisy, nutrie)

• - spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa i produktów mięsnych jest główną przyczyną zarażenia

• - w Polsce najczęstszym źródłem zarażenia jest mięso świń, dzików i nutrii

Okres inkubacji: 24-48 godzin

Objawy:

• - po 1-2 dobach - gorączka i zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka, nudności); objawy te wynikają z uwolnienia larw w jelitach

• - po ok. tygodniu rozpoczyna się inwazja larw w mięśniach - bóle mięśni, gorączka, obrzęki powiek i okolic oczu

• - przy masowej inwazji w przewodzie pokarmowym i narządach wewnętrznych, może dojść do zgonu

• - w zależności od ilości spożytych larw, choroba może przebiegać bezobjawowo, ale również może mieć przebieg ostry

Zwalczanie i zapobieganie:

• - spożywanie tylko i wyłącznie mięsa i jego przetworów poddanych właściwej kontroli weterynaryjnej

• - nie wolno spożywać mięsa, które nie zostało poddane badaniu, a także co do którego nie ma takiej pewności (np. z nieznanego źródła)

• - właściwa obróbka termiczna mięsa i spożywanie go w postaci dokładnie ugotowanej, usmażonej lub upieczonej

Choroba odkleszczowa która u psów występuje rzadko, jeśli dojdzie do zajęcia układu nerwowego, objawy to:

• - gorączka

• - utrata apetytu

• - zmęczenie

• - przeczulica skóry

• - świąd w okolicy ukłucia kleszcza

• - drgawki

• - zaburzenia równowagi

• - porażenie wszystkich kończyn (początkowo miednicznych)

• - agresja

Choroba odkleszczowa gdzie u psów pierwsze objawy występują zazwyczaj po 3-4 miesiącach od ukąszenia zakażonego kleszcza.

Najwcześniejszy objaw:

• - rumień wokół ugryzienia (bardzo czerwony)

• - skóra w okolicy rumienia staje się bardzo delikatna - przy większym nacisku można ją uszkodzić

• Pozostałe objawy:

• - gorączka

• - utrata apetytu

• - bolesne lub opuchnięte stawy

• - kulenie

• - apatia

• - osowiałość

• Nieleczona:

• - niewydolność nerek

• - śmierć

Przebiega chronicznie.

(a)  

Choroba odkleszczowa która jest jedną z najgroźniejszych chorób psów; ogromna śmiertelność. W efekcie zakażenia, pasożyty niszczą czerwone krwinki psa. Dochodzi wtedy do silnej anemii i żółtaczki.

Objawy:

• - apatia

• - wysoka gorączka

• - zwiększone pragnienie

• - brak apetytu

• - krwisty mocz

• Finalnie: niewydolność wielonarządowa w wyniku zaawansowanej anemii i śmierć

Występowanie i uwarunkowania chorób, zaburzeń zdrowia/zjawisk zdrowotnych w konkretnych populacjach oraz system dziadach wykorzystujących uzyskane informacje do zmniejszenia rozpoznanych problemów zdrowotnych w populacji ludzkich.

(a)  

Nauka o przyczynach, uwarunkowaniach i sposobach rozwoju chorób zakaźnych zwierząt oraz metodach zapobiegania i zwalczania tych chorób. Nazywana inaczej epidemiologią weterynaryjną.

(a)  

Wybuch chorób w populacji ludzi.

Występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań, zachowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie większej niż oczekiwana.

(a)  

Wybuch chorób w populacji zwierząt.

Masowe szerzenie się choroby zakaźnej wśród zwierząt. Wystąpienie choć jednego przypadku groźnej choroby zakaźnej może sugerować początek epidemii.

(a)  

Liczba chorych w danej chwili na konkretną chorobę w określonej grupie mieszkańców (np. na 100 tys. mieszkańców). Współczynnik ten obejmuje zarówno osoby chorujące już wcześniej, jak i nowo stwierdzone przypadki (zapadalność)

(a)  

Liczba nowo zarejestrowanych przypadków danej choroby w przedziale czasu (zwykle 12 miesięcy) na 100 tysięcy osób badanej populacji.

(a)  

• demografia - liczba zgonów w stosunku do liczby mieszkańców

• epidemiologia - liczba zgonów najczęściej 100 tys. osób wśród ogółu obserwowanej populacji, w określonej jednostce czasu

• ekologia, demografia, epidemiologia - przeciwieństwo nieśmiertelności oraz częstość jego występowania na określonym obszarze w danym czasie

• 1 z 4 czynników decydujących o zmianach liczebności populacji (+rozrodczość, imigracja i emigracja)

Czynnik na które dana populacja nie była wcześniej narażona, nie występował/y na danym terenie.

(a)  

Sytuacja prawna wprowadzona na danym obszarze w związku z wystąpieniem epidemii w celu podjęcia określonych w ustawie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych dla zminimalizowania jej skutków

(a)  

Obszar, na którym wystąpił stan epidemii, znajdujący się bezpośrednio wokół ogniska choroby, podlegający ograniczeniom, w szczególności zakazom, nakazom oraz środkom kontroli

(a)  

Okresowe lub stałe występowanie przypadków tej samej choroby zakaźnej (np. dżuma, cholera) jak i niezakaźnej (awitaminoza) na określonym terenie. Może pozostawać na tym samym poziomie nawet przez kilka lat i nie osiąga takich rozmiarów jak epidemia. Związana jest na ogół ze stałym występowaniem określonych czynników środowiskowych, które wywołują dane choroby (np. czynniki: klimatyczne, geograficzne, biologiczne, sanitarne).

(a)  

Rozprzestrzenianie się nowej choroby na całym świecie

(a)  

czynnik chorobotwórczy/czynnik wywołujący chorobę

(a)  

Zakaźność i toksyczność są jej podstawą. Jest to zdolności do wniknięcia i uszkodzenia zainfekowanych tkanek. Jest cechą szczepozależną.

(a)  

Miara zjadliwości szczepów mikroorganizmów, dawka śmiertelna; liczba komórek zdolna do zabicia 50 zwierząt laboratoryjnych poddanych ekspozycji na dany drobnoustrój.

U ludzi jest to śmiertelność, czyli liczba osób zmarłych z powodu danej choroby podzielona przez liczbę chorych na tę chorobę w danej populacji.

(a)  

Powinowactwo do określonych tkanek lub narządów.

(a)  

Zdolność do wywołania zmian patologicznych lub choroby.

(a)  

Rodzaj zakażenia powodowane przez drobnoustroje wchodzące w skład mikrobioty, upośledzenie układu immunologicznego, ujawniają się w momencie osłabienia odporności; np. gronkowiec złocisty, gronkowiec skórny, drożdżak Candida, wirus opryszczki

(a)