Sóng âm có tần số cao

Dòng hạt năng lượng cao truyền năng lượng trực tiếp cho mô

Sóng cơ học

Sóng áp suất

Ngắn hơn ánh sáng tím

Dài hơn ánh sáng đỏ

Giữa tia X và ánh sáng nhìn thấy

Giữa tia gamma và tia X

Tiêu diệt vi khuẩn

Chiếu sáng trong phòng mổ

Liệu pháp nhiệt – giảm đau, giãn cơ

Chụp X-quang

Sưởi ấm cơ thể

Diệt khuẩn, tiệt trùng dụng cụ

Đo nhiệt độ cơ thể

Kích thích mô phát quang

Tăng tổng hợp vitamin D

Giảm chuyển hóa tế bào

Làm lạnh mô

Tăng phản xạ ánh sáng

Tăng sinh mô hạt và diệt khuẩn bề mặt

Gây đông máu

Giảm nhịp tim

Giảm tiết dịch tiêu hóa

Cả hai đều làm lạnh mô

Hồng ngoại chủ yếu tác dụng nhiệt, tử ngoại tác dụng hóa học

Tử ngoại tác dụng sâu hơn hồng ngoại

Cả hai đều bị da hấp thụ yếu

Năng lượng photon hấp thụ khác nhau

Thời gian phát sáng và ứng dụng thực tế

Huỳnh quang dùng trong X-quang, lân quang dùng trong MRI

Huỳnh quang không có giá trị lâm sàng

Phát ra đa hướng

Có nhiều màu sắc khác nhau

Đơn sắc, kết hợp pha và định hướng tốt

Cường độ yếu

Cắt mô, đốt u

Chẩn đoán hình ảnh

Đo huyết áp

Kích thích cơ

Không xâm lấn, chính xác, ít gây tổn thương mô lành

Tác dụng toàn thân mạnh

Gây hiệu ứng nhiệt toàn cơ thể

Rẻ hơn mọi phương pháp khác

Là ánh sáng thu được khi cho ánh sáng tự nhiên truyền qua môi trường bất đẳng hướng về phương điện quang học

Là ánh sáng có vectơ cường độ điện trường chỉ dao động theo một phương xác định

LÀ ÁNH SÁNG CHỈ THU DC KHI CHO ÁNH SÁNG TỰ NHIÊN TRUYỀN QUA BẢN TOURMALINE

(I): bị lệch khỏi phương truyền thẳng; (II): trong cả vùng bóng tối hình học

(I): bỏ trống ; (II): trong cả vùng bóng tối hình học

(I): bị lệch khỏi phương truyền thẳng ; (II): trong không gian

(I): bỏ trống ; (II): trong không gian

Chỉ xảy ra khi bước sóng l của ánh sáng đơn sắc rọi tới nó nhỏ hơn một giá trị xác định l0.

Chỉ xảy ra khi bước sóng l của ánh sáng đơn sắc rọi tới nó lớn hơn một giá trị xác định l0.

Chỉ xảy ra khi tần số n của ánh sáng đơn sắc rọi tới nó nhỏ hơn một giá trị xác định n0

Luôn luôn xảy ra với ánh sáng đơn sắc bất kỳ.

Tăng tỷ lệ với tần số của chùm ánh sáng đơn sắc rọi tới kim loại và không phụ thuộc vào cường độ của chùm ánh sáng đó.

Không phụ thuộc vào tần số của chùm ánh sáng đơn sắc rọi tới kim loại mà chỉ phụ thuộc vào cường độ của chùm sáng đó.

Tăng tỷ lệ thuận với bước sóng của chùm ánh sáng đơn sắc rọi tới kim loại và không phụ thuộc vào cường độ của chùm ánh sáng đó.

Không phụ thuộc vào bước sóng của chùm ánh sáng đơn sắc rọi tới mà chỉ phụ thuộc vào hiệu điện thế tác dụng vào hai cực.

Chuyển từ trạng thái kích thích triplet về trạng thái cơ bản.

Chuyển từ trạng thái kích thích singlet về trạng thái cơ bản.

Chuyển từ trạng thái kích thích mạnh về trạng thái kích thích yếu hơn.

Chuyển từ trạng thái kích thích triplet này sang trạng thái kích thích triplet khác.

Bước sóng lân quang ngắn hơn bước sóng kích thích.

Thông thường nguyên tử, phân tử tồn tại ở trạng thái kích thích khoảng 10^{-9} – 10^{-8} s.

Tắt ánh sáng kích thích, lân quang có thể tồn tại trong khoảng thời gian đáng kể rồi mới tắt.

Tắt ánh sáng kích thích, huỳnh quang tắt ngay.

(I): electron; (II): hiện tượng quang điện

(I): phôtôn; (II): hiện tượng quang điện

(I): electron; (II): hiện tượng phát quang

(I): prôtôn ;(II): hiện tượng phóng xạ

Tính đơn sắc của chùm tia laser.

Tia laser có cường độ lớn.

Tính kết hợp của chùm tia laser.

Tia laser có thể tồn tại ở dạng xung.

Các sóng laser phát ra từ rất nhiều nguyên tử nên chúng không cùng pha.

Chùm laser có thể được phát liên tục hoặc thành xung.

Các nguyên tử của môi trường laser cùng loại nên bước sóng phát ra sai khác nhau rất ít.

Chùm tia laser có đầy đủ tính chất như chùm ánh sáng.

có bước sóng ngắn hơn cả tia tử ngoại.

có mật độ dòng năng lượng lớn.

phát xạ liên tục hoặc thành xung.

có tiết diện rất nhỏ.

Hai sóng sáng giao nhau phải là hai sóng kết hợp.

Hai sóng sáng phải có cường độ rất lớn.

Chỉ cần hai sóng sáng có cùng bước sóng, không cần điều kiện nào khác.

Hai sóng sáng giao nhau ở mọi trường hợp đều tạo vân giao thoa.

Có thể đo bước sóng ánh sáng bằng hiện tượng giao thoa.

Mỗi màu sắc có một bước sóng hoàn toàn xác định.

Lan truyền từ môi trường này sang môi trường khác, ánh sáng không thay đổi bước sóng.

Ánh sáng có tính chất sóng cơ học.

Cường độ sáng của vân sáng giữa có giá trị lớn nhất và gấp nhiều lần so với các cực đại nhiễu xạ tiếp theo.

Cường độ sáng tại các cực đại như nhau.

Bề rộng của cực đại giữa bằng bề rộng của các cực đại khác.

Bề rộng của các cực đại nhiễu xạ khác gấp đôi bề rộng của cực đại nhiễu xạ giữa.

Tập hợp các điểm có hiệu quang lộ đến hai nguồn bằng một số nguyên lẻ lần nửa bước sóng.

Tập hợp các điểm có hiệu khoảng cách đến hai nguồn bằng một số nguyên lần bước sóng.

Tập hợp các điểm có hiệu quang lộ đến hai nguồn bằng một số nguyên lần bước sóng.

Tập hợp các điểm có hiệu khoảng cách đến hai nguồn bằng một số nguyên lẻ lần nửa bước sóng.

(I) 3 chu kỳ bán rã ; (II) $$N_0/8$$

(I) 3 chu kỳ bán rã ; (II) $$N_0/3$$

(I) 3 chu kỳ bán rã ; (II) $$N_0/9$$

(I) 2 chu kỳ bán rã ; (II) $$N_0/2$$

(I) $$T_1/T_2 = k$$ ; (II) $$\lambda_1/\lambda_2 = k^{-1}$$

(I) $$T_1/T_2 = k$$ ; (II) $$\lambda_1/\lambda_2 = k$$

(I) $$T_1/T_2 = k^2$$ ; (II) $$\lambda_1/\lambda_2 = k$$

(I) $$T_1/T_2 = k$$ ; (II) $$\lambda_1/\lambda_2 = k^2$$

p và $$e^-$$

n và $$e^-$$

$$\alpha$$ hoặc $$e^-$$

n và $$e^+$$

$$1\,\mu\text{Ci} = 3{,}7\times10^4\,\text{Bq}$$

$$1\,\text{Bq} = 10$$ phân rã trong $$1$$ giây

$$1\,\text{Ci} = 3{,}7\times10^9\,\text{Bq}$$

$$1\,\text{mCi} = 3{,}7\times10^6\,\text{Bq}$$

(I) số tia phóng xạ ; (II) của tia

(I) số photon ; (II) của tia sáng

(I) số phân rã ; (II) của tia

(I) năng lượng ; (II) của bức xạ

Bật ra khỏi nguyên tử, tiếp tục tương tác với các điện tử quĩ đạo khác.

Thu năng lượng, dịch chuyển từ quĩ đạo năng lượng thấp lên quĩ đạo năng lượng cao hơn và ở đó lâu dài.

Dao động trên quĩ đạo của nó và phát ra sóng điện từ.

Bật ra khỏi nguyên tử, điện tử ở nơi khác vào lấp chỗ trống, nguyên tử vẫn trung hoà.

Vận tốc hạt vi mô tích điện càng lớn thì xác suất gây ion hoá càng nhỏ.

Khối lượng hạt vi mô càng lớn thì xác suất gây ion hoá càng nhỏ.

Điện tích hạt vi mô càng lớn thì xác suất gây ion hoá càng nhỏ.

Ở mỗi tương tác, hạt vi mô truyền một phần năng lượng của nó cho điện tử

Ở mỗi tương tác, hạt vi mô truyền toàn bộ năng lượng của nó cho điện tử

Phần năng lượng hạt vi mô truyền cho các điện tử trong mỗi tương tác là như nhau

Tuỳ theo từng tương tác cụ thể mà hạt vi mô có thể truyền hoặc nhận thêm năng lượng

Ion hoá trực tiếp, nghĩa là truyền một phần năng lượng cho nguyên tử vật chất mỗi khi va chạm để ion hoá chúng

Truyền toàn bộ năng lượng cho nguyên tử vật chất để tạo ra nguồn ion hoá thứ cấp

Ion hoá gián tiếp, nghĩa là truyền một phần năng lượng cho nguyên tử vật chất để tạo ra nguồn ion hoá thứ cấp

Truyền toàn bộ năng lượng cho nguyên tử vật chất để ion hoá nguyên tử vật chất

Truyền một phần năng lượng cho mỗi electron của môi trường khi tương tác với electron đó

Gây nên hiệu ứng quang điện

Truyền toàn bộ năng lượng cho một electron nào đó của môi trường

Biến mất sau mỗi tương tác

Quĩ đạo hạt β- là đường ngoằn ngoèo, gấp khúc

Quĩ đạo hạt α là đường ngoằn ngoèo, gấp khúc

Quĩ đạo hạt β- là đường thẳng

Quĩ đạo hạt proton là đường ngoằn ngoèo, gấp khúc

Càng lớn khi động năng của nó càng lớn

Càng lớn khi khối lượng của nó càng lớn

Càng lớn khi khối lượng riêng của vật chất càng lớn

Càng lớn khi vận tốc của nó càng nhỏ

Phát ra bức xạ hãm

Không gây được phản ứng hạt nhân

Có quĩ đạo và vận tốc ít bị thay đổi

Có động năng được gia tăng

Hạt vi mô mất dần năng lượng sau mỗi lần tương tác

Hạt vi mô mất hết toàn bộ năng lượng trong một lần tương tác

Hạt vi mô không mất năng lượng trong tương tác vì là tương tác đàn hồi

Hạt vi mô có thể mất hoặc không mất năng lượng tuỳ từng tương tác cụ thể

Năng lượng của bức xạ hãm phụ thuộc vào năng lượng của hạt tới

Năng lượng của bức xạ hãm chỉ phụ thuộc vào điện tích của hạt nhân nguyên tử vật chất

Với cùng một vật chất bị chiếu, hiện tượng phát bức xạ hãm xảy ra như nhau đối với mọi hạt vi mô tích điện

Bản chất của bức xạ hãm là hạt vi mô tích điện

Có khả năng ion hoá và kích thích nguyên tử

Có năng lượng tính theo công thức: $$E=\frac{hc}{\lambda}$$

Khi xuyên vào vật chất không bị lệch hướng truyền

Không tương tác với hạt nhân

Có kết quả là một điện tử bật ra có động năng lớn có khả năng ion hoá tiếp

Xảy ra đối với bước sóng lớn hơn vùng ánh sáng tử ngoại

Một phần năng lượng của photon được dùng để giải phóng điện tử, phần còn lại được chuyển thành năng lượng của photon mới

Có kết quả là một photon được phát ra có khả năng ion hoá tiếp nguyên tử, phân tử khác

Xảy ra khi photon năng lượng cao tương tác với các điện tử tự do

Xảy ra khi tia β tương tác với hạt nhân nguyên tử

Xảy ra khi tia gamma tương tác với hạt nhân nguyên tử vật chất

Xảy ra khi tia α tương tác với các điện tử tự do và bị đổi hướng

Xảy ra khi pozitron kết hợp với điện tử để tạo ra hai phôtôn có năng lượng xác định là $$0{,}511\ \text{MeV}$$

Xảy ra khi hai hạt tích điện trái dấu, cùng kích thước gặp nhau

Xảy ra khi $$e^-$$ gặp $$e^+$$ để tạo ra hai notrinô có năng lượng xác định là $$0{,}511\ \text{MeV}$$

Xảy ra khi proton gặp điện tử và tạo ra hai phôtôn có năng lượng xác định là $$0{,}511\ \text{MeV}$$

A đúng, B đúng

A đúng, B sai

A sai, B đúng

A sai, B sai

$$I = I_0 e^{-\mu x}$$

$$I = I_0$$ nếu $$x < R$$ và $$I = 0$$ nếu $$x \ge R$$ ( $$R$$ là quãng chạy)

$$I = k\, I_0 / R^2$$ ( $$R$$ là quãng chạy)

Tuỳ theo a hay b là tuỳ thuộc chùm tia đó là tia X hay tia gamma

CÁC tia phóng xạ Có thể truyền cho điện tử quỹ đạo năng lượng lớn hơn năng lượng liên kết giữa điện tử với hạt nhân

các tia phóng xạ Mang năng lượng rất lớn

các tia phóng xạ Có khả năng đẩy hoặc hút điện tử bật khỏi nguyên tử

Cả ba ý trên đều đúng

Tia $$g$$ xuyên sâu nhất

Hạt $$\alpha$$ xuyên sâu nhất

Hạt $$\beta^+$$ xuyên sâu kém nhất

Hạt $$\beta^-$$ xuyên sâu nhất

Các hạt $$\beta^-$$ có năng lượng khác nhau (phổ đa năng)

Các hạt $$\beta^-$$ có năng lượng giống nhau (phổ đơn năng)

Khi xuyên vào vật chất, cường độ chùm tia tỉ lệ nghịch bình phương chiều dày vật chất

Độ ion hoá tuyến tính của các hạt $$\beta^-$$ như nhau

Giá trị năng lượng mà chùm tia đã chuyển giao cho vật chất trên một đơn vị chiều dài

Chỉ được dùng cho các hạt vi mô tích điện

Chỉ được dùng cho các phôtôn năng lượng cao

Tỉ lệ nghịch với độ ion hoá tuyến tính của chùm tia

Thiết bị đo liều lượng chiếu dựa vào sự ion hoá chất khí

Thiết bị đo liều lượng hấp thụ dựa vào sự ion hoá

Thiết bị đo được năng lượng chùm tia phóng xạ dựa vào sự ion hoá chất khí

Thiết bị đo được số tia phóng xạ trong một khoảng thời gian xác định

Đại lượng cho biết tổng số điện tích của các ion cùng dấu được tạo ra trong một đơn vị khối lượng không khí ở điều kiện chuẩn dưới tác dụng của các hạt mang điện sinh ra do các phôtôn tương tác với các nguyên tử và phân tử khí

Đại lượng vật lý dùng để định lượng tác dụng của mọi bức xạ ion hoá lên vật chất bị chiếu

Được đo bằng đơn vị $$\text{J}/\text{kg}$$ và rad

Đại lượng cho biết tổng số năng lượng được tạo ra trong một đơn vị khối lượng không khí ở điều kiện chuẩn khi bị chiếu bằng mọi loại bức xạ hạt nhân

(I) Độ ion hoá tuyến tính; (II) Số cặp ion; (III) Một đơn vị chiều dài dọc theo đường đi

(I) Công suất ion hoá; (II) Số cặp ion; (III) Một đơn vị chiều dài dọc theo đường đi

(I) Độ ion hoá tuyến tính; (II) Điện lượng; (III) Một đơn vị điện tích dọc theo đường đi

(I) Mật độ ion hoá; (II) Số cặp ion; (III) Một đơn vị thể tích dọc theo đường đi

$$\text{C}/\text{kg}$$

Gy

Sv

Bq

J/kg, được đặt tên là Gray và ký hiệu là Gy

C/kg, được đặt tên là Béch-cơ-ren, ký hiệu là Bq

Cal/g hoặc kcal/kg được đặt tên là Cu-ri, ký hiệu là Ci

eV/g hoặc MeV/kg được đặt tên là Rơnghen, ký hiệu là r

Năng lượng của bức xạ ion hoá được dùng để thực hiện một loạt các phản ứng hoá học tạo các chất mới

Năng lượng của bức xạ trực tiếp chuyển giao cho các phân tử cấu tạo tổ chức sinh học

Năng lượng của bức xạ ion hoá gây nên các quá trình kích thích và ion hoá nguyên tử, phân tử sinh học

Bức xạ ion hoá có thể làm bật các điện tử liên kết trong phân tử hữu cơ lớn do đó sẽ làm cho các phân tử đó bị đứt gãy

Nhân tế bào bị tổn thương ít hơn so với màng

Tế bào có thể mất khả năng phân chia

Cấu trúc của ADN có thể bị thay đổi tạo ADN dị thường

Các phân tử protein bị đứt gãy làm giảm khả năng hoạt động chức năng một số mô

Các tế bào bị tổn thương do bức xạ ion hoá không còn khả năng phân chia tạo tế bào mới

Bức xạ ion hoá làm tổn thương về cấu trúc hoặc trình tự sắp xếp của các phân tử ADN trong gen tạo nên các đột biến gen

Tổn thương màng tế bào: tính thấm chọn lọc bị thay đổi do các protein trên màng bị phá huỷ

Các phần khác nhau của tế bào có độ nhạy cảm phóng xạ khác nhau

Mô sinh sản có độ nhạy cảm phóng xạ cao nhất

Mô xương, cơ, thần kinh có độ nhạy cảm phóng xạ cao hơn độ nhạy cảm phóng xạ của các niêm mạc

Các mô liên kết có độ nhạy cảm phóng xạ cao hơn mô tuỷ xương

Mô cơ có độ nhạy cảm phóng xạ cao hơn da

Hiện tượng phóng xạ là hiện tượng hạt nhân tự biến đổi để trở thành hạt nhân nguyên tử khác hoặc vẫn là hạt nhân ấy nhưng ở mức năng lượng thấp hơn

Khối lượng các hạt nhân trước phản ứng và sau phản ứng hạt nhân thì bằng nhau

Hai đồng vị của một nguyên tố có cùng số Z và cùng năng lượng dự trữ

Phản ứng hạt nhân tuân theo định luật bảo toàn điện tích, bảo toàn khối lượng

Tăng tốc độ chiếu

Giảm hiệu ứng oxy

Giảm LET

Mô lành kịp sửa chữa tổn thương giữa các lần chiếu

(I): toàn bộ năng lượng; (II): chỉ sau một lần

(I): toàn bộ năng lượng; (II): sau nhiều lần

(I): một phần năng lượng; (II): sau một lần

(I): một phần năng lượng; (II): sau nhiều lần

Xuyên thấu yếu, bị chặn bởi lớp da ngoài

Xuyên sâu qua cơ thể

Không gây hại

Không bị hấp thụ

Qui luật giảm cường độ đối với chùm tia γ song song là $$I = I_0 e^{-\mu x}$$

Xác suất xảy ra hiệu ứng tạo cặp tỷ lệ nghịch với năng lượng photon

Nguyên tử ở trạng thái kích thích không lâu mà nhanh chóng phát ra các photon để trở thành các ion và các ion ngay lập tức tái kết hợp tạo nên trạng thái trung hoà điện của nguyên tử

Năng lượng của bức xạ hãm càng lớn khi giá trị tuyệt đối của gia tốc âm của hạt vi mô tích điện càng lớn

Phổ năng lượng của bức xạ hãm có tính gián đoạn

Phổ năng lượng của bức xạ đặc tính có tính liên tục

Độ ion hoá tuyến tính của hạt α bé hơn của hạt γ

Liều lượng là yếu tố quan trọng quyết định tính chất và mức độ tổn thương

Buồng ion hoá, ống đếm G.M, ống đếm nhấp nháy là các thiết bị dựa vào sự ion hoá các chất khí

So với bản chất của tia phóng xạ, liều lượng phóng xạ là yếu tố phụ quyết định tính chất và mức độ tổn thương ở cơ thể sinh vật

Tương tác giữa bức xạ ion hoá và tế bào bị chiếu xạ theo quy luật của các hiện tượng ngẫu nhiên, do đó xác suất tương tác xảy ra tăng tỷ lệ thuận với liều chiếu tổng cộng

(I): có tác dụng phòng chống hoặc giảm; (II): tổ chức sinh học

(I): có tác dụng phòng chống; (II): tổ chức sinh học

(I): có tác dụng giảm; (II): tổ chức sinh học

(I): có tác dụng phòng chống hoặc giảm; (II): đối tượng hấp thụ bức xạ ion hoá

Phân giải mô mềm cao, không dùng tia ion hoá

Thời gian chụp nhanh hơn

Rẻ hơn

Hiển thị tốt xương hơn

Tia β âm có bản chất là electron được phát ra từ trong lòng hạt nhân

Tia β âm có bản chất là electron quỹ đạo vì được phát ra từ lớp vỏ điện tử của nguyên tử

CÁC TIA PHÓNG XẠ CÓ QUỸ ĐẠO TRONG VẬT CHẤT LÀ ĐƯỜNG GẬP KHÚC

QTRINH TIA G KO LÀM THAY ĐỔI THÀNH PHẦN CTAO CỦA HẠT NHÂN CŨNG NHƯ TRẠNG THÁI NĂNG LƯỢNG CỦA NÓ

Bản chất tia g là sóng điện từ có bước sóng cực ngắn

Hạt vi mô tích điện khi xuyên vào vật chất sẽ tương tác với hạt nhân là chủ yếu, tương tác với điện tử quỹ đạo là phụ, xác suất tương tác chỉ phụ thuộc vào mật độ, kích thước và điện tích của các thành phần cấu tạo vật chất

Quá trình phát tia g không làm thay đổi thành phần cấu tạo của hạt nhân cũng như trạng thái năng lượng của nó

Tương tác giữa bức xạ ion hoá và tế bào bị chiếu xạ theo quy luật của các hiện tượng ngẫu nhiên, do đó xác suất tương tác xảy ra tăng tỷ lệ thuận với liều chiếu tổng cộng

Năng lượng của tia γ được xác định theo công thức $$E = h f$$

Một nguồn phóng xạ nếu được bảo quản đúng cách thì số hạt nhân có tính phóng xạ sẽ không đổi theo thời gian

Để đặc trưng cho tính phóng xạ của một nguyên tố người ta có thể sử dụng một trong các đại lượng: chu kỳ bán rã, hằng số phân rã, hoạt độ phóng xạ

Mật độ tia phóng xạ tại một điểm tỷ lệ nghịch với khoảng cách tới nguồn

Tiêu diệt tế bào ác tính bằng tia ion hoá mà bảo tồn mô lành tối đa

Tăng nhiệt độ khối u

Tăng sinh tế bào

Gây hoại tử toàn bộ vùng chiếu

Gây tổn thương DNA trực tiếp hoặc gián tiếp qua gốc tự do

Làm tan màng tế bào

Ức chế men tyrosinase

Ức chế tổng hợp ATP

Liều lượng hấp thụ, liều lượng chiếu

Sự phân phối thời gian chiếu và suất liều lượng chiếu

Bản chất và năng lượng của bức xạ

Thành phần môi trường: hàm lượng nước và một số chất khác