Font size
WorksheetsMỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KỲ CỔ- TRUNG ĐẠI (Phần 1)
Total questions: 95
Worksheet time: 48mins
Văn minh là gì?
Văn minh là sự tiến bộ về mặt vật chất của xã hội loài người.
Văn minh là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài người.
Văn minh là sự tiến bộ về mặt kinh tế của xã hội loài người.
Văn minh là những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo nên.
Ý nào dưới đây không phản ánh đúng nội hàm của khái niệm văn minh?
Là tổng thể những giá trị vật chất, tinh thần của xã hội, hay của một nhóm người.
Khi con người đạt những tiến bộ về tổ chức xã hội, luân lí, kĩ thuật, chữ viết,…
Là trạng thái phát triển cao của văn hoá.
Bắt đầu khi xã hội loài người xuất hiện nhà nước.
Một trong những tiêu chuẩn để nhận diện văn minh là:
Lãnh thổ rộng lớn.
Kinh tế phát triển
Pháp luật chặt chẽ
Nhà nước, đô thị, chữ viết
Văn hóa là gì?
Là bản sắc của một quốc gia, dân tộc.
Là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần của con người sáng tạo nên.
Là toàn bộ những giá trị tinh thần trong đời sống, sinh hoạt
Là tất cả những giá trị vật chất do con người sáng tạo ra
Văn hóa xuất hiện khi nào?
Xuất hiện trong thời kì phát triển cao của xã hội.
Xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của loài người
Xuất hiện khi con người bước vào ngưỡng cửa của thời đại văn minh.
Xuất hiện từ khi con người biết sử dụng vỏ cây, da thú làm quần áo mặc
Những nền văn minh đầu tiên trên thế giới hình thành từ khoảng thời gian nào?
Từ khoảng đầu thiên niên kỉ thứ III TCN.
Từ khoảng cuối thiên niên kỉ thứ II TCN.
Từ khoảng cuối thiên niên kỉ thứ IV TCN.
Từ khoảng đầu thiên niên kỉ thứ IV TCN.
Những nền văn minh đầu tiên trên thế giới hình thành ở đâu?
Hy Lạp, La Mã.
Ấn Độ.
Tây Á, Đông Bắc châu Phi.
Trung Quốc.
Thời kì cổ đại, ở phương Đông hình thành bốn trung tâm văn minh lớn là:
Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Hoa
Ấn Độ , Lưỡng Hà, Hi Lạp và Rô Ma
Ai Cập, Rô ma, Ấn Độ và Trung Hoa
Rô Ma, Lưỡng Hà , Ấn Độ và Ai Cập.
Thời kỳ trung đại ở Nam Á và Đông Á những nền văn minh nào sau đây tiếp tục phát triển?
Đông Bắc Phi và Tây Á
Ấn Độ và Trung Hoa
Ai Cập, Lưỡng Hà
Ả-Rập và Ấn Độ
Nền văn minh Ai Cập được hình thành và phát triển gắn liền với con sông nào sau đây?
Sông Nin
Sông Hằng
Sông Tigơr
Sông Hoàng Hà
Ý nào dưới đây không đúng về vai trò của sông Nin đối với Ai Cập cổ đại?
Cung cấp nước tưới cho cây trồng và nguồn nước cho sinh hoạt.
Quy tụ hai bên bờ nhiều thành phố và làng mạc.
Tạo thuận lợi cho việc xây dựng nhiều bến cảng lớn.
Tạo ra “Vùng đất đen” phì nhiêu, màu mỡ.
Trong xã hội Ai Cập cổ đại đã hình thành một số tầng lớp như:
quý tộc, tăng lữ, thợ thủ công, nông dân, thương nhân và nô lệ.
quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công, nông dân và nô lệ.
quý tộc, tăng lữ, nông dân, thợ thủ công, thương nhân và nô lệ.
quý tộc, tăng lữ, nông dân, thợ thủ công, tư sản và nô lệ.
Nền tảng kinh tế cơ bản của Ai Cập cổ đại là:
Thủ công nghiệp
Thương nghiệp
Nông nghiệp
Công nghiệp
Nhà nước Ai Cập thống nhất ra đời vào thời gian nào?
Năm 3500 TCN
Năm 3200 TCN
Năm 2500 TCN
Năm 3000 TCN
Người đứng đầu nhà nước Ai Cập cổ đại là
pha-ra-ông.
thiên tử.
hoàng đế.
vua.
Ở Ai Cập cổ đại Pharaon nắm giữ quyền tối cao về
Chính trị và văn hóa
Chính trị và xã hội
Kinh tế và chính trị
Chính trị và tôn giáo
Người Ai Cập sùng bái đa thần, họ thờ các vị thần tự nhiên, thần động vật như
Rắn hổ mang, bò…
chim ưng, con hổ…
Chim đại bàng, rắn hổ mang
chim ưng, rắn hổ mang…
Loại hình kiến trúc tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại:
Tháp chùa, kim tự tháp.
Cung điện, đền thờ và kim tự tháp
Đền tháp, thành quách
Lăng mộ, đền tháp
Công trình kiến trúc nổi tiếng nhất của người Ai Cập cổ đại là
các khu phố cổ.
tượng Nhân sư.
các kim tự tháp.
đền thờ các vị vua.
Nét đặc sắc của văn hóa Ấn Độ từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI được cho là gì?
Văn hóa Hồi giáo vào Ấn Độ làm thủ tiêu văn hóa truyền thống
Tổng hợp các loại hình văn hóa của các nước đều có mặt ở Ấn Độ
Văn hóa truyền thống Ấn Độ đã làm phai mờ văn hóa Hồi Giáo
Song song luôn tồn tại 2 nền văn minh đặc sắc là Ấn Độ Hin-du giáo và hồi giáo
Nền văn minh Ấn Độ hình thành và phát triển gắn liền với sông nào?
Sông Ấn và sông Hằng
Sông Hoàng Hà và Trường Giang
Sông Nin
Sông Tigris và Ôphơrát
Người A-ri-a là chủ nhân của nền văn minh nào ở Ấn Độ?
Văn minh sông Ấn.
Văn minh Ấn Độ.
Văn minh sông Hằng.
Văn minh Nam Ấn.
Một đặc trưng quan trọng của xã hội Ấn Độ thời kì cổ - trung đại là gì?
sự phân biệt về sắc tộc, chủng tộc rất sâu sắc.
Xã hội chia thành nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau.
Sự tồn tại lâu dài và gây ảnh hưởng sâu sắc của chế độ đẳng cấp.
Người A-ri-a gốc Trung Á chiếm đa bộ phận trong xã hội.
Tôn giáo nào không được khởi nguồn từ Ấn Độ?
Bà La Môn giáo.
Hin-đu giáo.
Phật giáo.
Hồi giáo.
10 chữ số mà ngày nay chúng ta đang sử dụng là thành tựu của nền văn minh nào?
Ai Cập.
Ấn Độ.
Hy Lạp - La Mã.
Trung Hoa.
Loại chữ viết của nền văn minh nào được cư dân nhiều quốc gia Đông Nam Á thời kì cổ - trung đại tiếp thu?
Văn minh Trung Hoa.
Văn minh Lưỡng Hà.
Văn minh Ấn Độ.
Văn minh Hy Lạp - La Mã.
Công trình nào sau đây là công trình kiến trúc nổi tiếng trong thời kì cổ - trung đại ở Trung Quốc
Đấu trường Colosseum
Tháp nghiêng Pisa
Vạn Lý Trường Thành
Kim tự tháp
Kiến trúc và điêu khắc của Ấn Độ đã có ảnh hưởng đến nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là
các quốc gia Nam Á.
các quốc gia tây Á.
các quốc gia ĐNÁ.
các quốc gia Đông Bắc Á.
Nền văn minh Trung Hoa hình thành và phát triển gắn liền với sông nào?
Sông Nin
Sông Ấn và sông Hằng
Sông Tigris và Euphrates
Sông Hoàng Hà và Trường Giang
Chủ nhân đầu tiên của nền văn minh Trung Hoa là tộc người nào?
Người Mãn.
Người Mông Cổ.
Người Hoa Hạ.
Người Choang.
Các giai tầng cơ bản trong xã hội Trung Quốc thời kì cổ - trung đại là:
quý tộc, địa chủ, công dân, thợ thủ công, thương nhân...
quý tộc, địa chủ, nông dân, thợ thủ công, thương nhân...
quý tộc, địa chủ, tư sản, thợ thủ công, thương nhân...
quý tộc, địa chủ, nông dân, thợ thủ công, nô lệ...
Mặt hàng nổi tiếng trong quan hệ buôn bán với nước ngoài của người Trung Quốc thời kì cổ - trung đại là gì?
Các loại lâm thổ sản.
Vàng, bạc.
Tơ lụa, gốm sứ.
Hương liệu.
Nhà nước Trung Quốc thời kì cổ - trung đại được tổ chức theo thể chế
Quân chủ lập hiến
Quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền
Chế độ chiếm nô
Cộng hòa tư sản
Loại chữ cổ nhất của người Trung Quốc là
chữ Kha-rốt-ti và Bra-mi.
chữ Hán.
chữ tượng hình viết trên giấy pa-pi-rút.
chữ giáp cốt, kim văn.
Đâu là công trình kiến trúc nổi tiếng trong thời kì cổ - trung đại ở Trung Quốc
Kim tự tháp
Vạn Lý Trường Thành
Làng Ta-giờ Ma-han
Đền Ma-ha-bô-đi
Thành tựu nào dưới đây không thuộc “Tứ đại phát minh” về kĩ thuật của người Trung Quốc thời kì cổ - trung đại?
Thuốc súng.
Kĩ thuật làm lịch.
Kĩ thuật làm giấy.
La bàn.
Từ thời cổ đại, so với các nền văn minh Ai Cập và Trung Hoa, điều kiện tự nhiên hình thành nền văn minh Ấn Độ có điểm gì chung?
Là một bán đảo nên có nhiều vùng, vịnh, hải cảng.
Đất nước ba mặt tiếp giáp biển.
Địa hình bị chia cắt bởi những dãy núi cao và cao nguyên.
Được hình thành trên lưu vực các dòng sông lớn.
Trong các nền văn minh cổ đại ở phương Đông, các nền văn minh Trung Hoa và Ấn Độ có điểm gì khác so với văn minh Ai Cập?
Chịu ảnh hưởng của nền văn minh A-rập trong một thời gian dài.
Hình thành trên lưu vực các dòng sông lớn.
Tiếp tục phát triển sang thời kì trung đại.
Đạt nhiều thành tựu rực rỡ trên các lĩnh vực.
Nền văn minh nào ở phương Đông tồn tại liên tục, lâu đời nhất và có ảnh hưởng sâu sắc đến văn minh thế giới?
Nền văn minh Ấn Độ.
Nền văn minh Trung Hoa.
Nền văn minh Ai Cập.
Nền văn minh Lưỡng Hà.
Địa hình chủ yếu của Hy Lạp – La Mã thời cổ đại là
các cao nguyên bằng phẳng
ven biển bằng phẳng
ven các con sông lớn được phù sa bồi đắp
đồi núi, cao nguyên
Điều kiện tự nhiên của Hy Lạp – La Mã thời cổ đại thuận lợi cho việc trồng cây nào?
Lúa nước
Các loại hoa
Hoa màu
Nho, ô liu
Cư dân ở Hy Lạp đã xây dựng các nhà nước đầu tiên vào khoảng thời gian
Từ khoảng đầu TNK III TCN
Từ khoảng cuối TNK III TCN
Từ khoảng cuối TNK III TCN
Từ khoảng đầu TNK III TCN
Vị trí địa lí và địa hình của Hy Lạp– La Mã cổ đại tạo thuận lợi cho sự phát triển của ngành kinh tế nào?
Nghề thủ công
Nông nghiệp
Đóng tàu, thuyền
Thương mại đường biển gắn với các hải cảng
Điều kiện tự nhiên nào của La Mã cổ đại thuận lợi cho phát triển trồng trọt và chăn nuôi?
Các vùng đồi núi rộng lớn xen kẽ với đồng bằng
Cao nguyên rộng lớn, bằng phẳng
Đồng bằng màu mỡ ở các thung lũng sông, có những đồng cỏ
Đồng bằng ven biển
Cư dân đầu tiên xây dựng nền văn minh trên đảo Crét là
Người A-kê-an
Người Mi-nô-an
Người Đô –ri-an
Người Lô-ni-en
Thời kì đầu bộ máy quản lí nhà nước thành bang La Mã không bao gồm:
Đại Hội đồng
Vua
Viện Nguyên lão
Đại hội công dân
Từ năm 27 TCN, người được tôn lên thành Đấng tối cao, có quyền lực như hoàng đế thời kì đế chế ở La Mã cổ đại là
A-chi-lút
Ô-vi-đi-ốt
Ơ-ri-pít
Ốc-ta-vi-út
Trong xã hội Hy Lạp – La Mã cổ đại có những giai cấp cơ bản nào sau đây
Chủ nô và nô lệ
Địa chủ và nông dân
Thợ thủ công và thương nhân
Công nhân và nông dân
Ngành kinh tế chủ đạo của Hy Lạp– La Mã cổ đại là
Thương nghiệp và công nghiệp
Thủ công nghiệp và thương nghiệp
Nông nghiệp và thương nghiệp
Nông nghiệp và thủ công nghiệp
Hy Lạp– La Mã cổ đại có thuận lợi nào để phát triển thủ công nghiệp?
Có đường bờ biển dài, kín gió thuận lợi xây dựng các cảng biển
Nhiều đất để phát triển nghề gốm
Có nhiều thung lũng để xây dựng các xưởng thủ công
Trong lòng đất chứa nhiều khoáng sản, thuận lợi cho nghề luyện kim
Tổ chức nhà nước Hy Lạp cổ đại là
lãnh địa
thành bang
nhà nước chuyên chế
tiểu quốc
Về chữ viết, người Hy Lạp - La Mã cổ đại đã sáng tạo ra
chữ La-tinh
bảng chữ cái hình nêm
hệ thống chữ viết gồm 24 chữ cái
chữ tượng hình cổ xưa
Chữ số mà ngày nay chúng ta đang sử dụng là thành tựu của nền văn minh nào?
La Mã
Ấn Độ
Ai Cập
Trung Hoa
Đặt nền móng cho văn học Hy Lạp - La Mã cổ đại là
Bộ sử thi I-li-át
Nhiều vở kịch của tác giả Ê-sin
Hai bộ sử thi I-li-át và Ô-đi-xê
Bộ sử thi Ô-đi-xê
Công trình kiến trúc tiêu biểu là của người Hy Lạp cổ đại là
Vạn Lý trường thành
Đấu trường Cô-li-dê
Đền Pác-tê-nông
Kim Tự tháp
Công trình kiến trúc tiêu biểu là của người La Mã cổ đại là
Kim Tự tháp
Vạn Lý trường thành
Đấu trường Cô-li-dê
Đền Pác-tê-nông
Đâu không phải là những hiểu biết khoa học ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống của người Hy Lạp - La Mã cổ đại?
Sử dụng hệ thống đòn bẩy
Chế tạo thuốc súng
Chế tạo bê tông
Chế tạo máy bắn đá
Hy Lạp - La Mã cổ đại là quê hương của lĩnh vực khoa học nào ở phương Tây?
Triết học
Sử học
Vật lý
Toán học
Các vị thần của Hy Lạp - La Mã cổ đại được mô tả với hình dáng tính, cách giống với
Rắn hổ mang
Chim ưng
Các vị thần
Con người
Tôn giáo nào sau đây được hình thành vào thế kỷ I ở phần lãnh thổ phía Đông của đế quốc La Mã?
Hin đu giáo
Cơ đốc giáo
Phật giáo
Hồi giáo
Môn thể thao nào sau đây không được tổ chức tại Đại hội Olympic
Karate
Chạy nhảy xa
Phóng lao
Ném đĩa
Tầng lớp nào sau đây muốn phục hưng lại những giá trị và thành tựu rực rỡ của văn minh Hy Lạp - La Mã cổ đại.
Lãnh chúa
Thương nhân
Tư sản
Chủ nô
Giai cấp tư sản đang lên ở châu Âu đã chống lại hệ tư tưởng của đạo nào?
Phật giáo
Ấn Độ giáo
Đạo Kitô
Đạo Hồi
Quê hương của Phong trào Văn hóa Phục hưng là
Đức
Thụy Sĩ
Italia
Pháp
Thành tựu văn học nào sau đây không xuất hiện trong thời kỳ Phục hưng
Trường ca
Tiểu thuyết
Kịch
Thơ
Nhà viết kịch tiêu biểu trong thời kì Phục hưng là:
Uy-li-am Sếch-xpia
Phran-xi-cô Pê-trác-ca
Phơ-răng-xoa Ra-bơ-le (Pháp)
Giô-van-ni Bô-ca-xi (Italia)
Nghệ thuật Phục hưng đạt đến đỉnh cao trong khoảng thời gian nào sau đây?
Thế kỉ XIV–XV
Thế kỉ XV–XVI
Thế kỉ XVII–XVIII
Thế kỉ XVI–XVII
Đâu không phải là bức họa của Lê-ô-na đơ Vanh-xi:
Bức tranh “Trao lại chìa khóa”
Bức tranh “Nàng Mô-na-Li-sa”
Bức tranh “Người Vitruvius”
Bức tranh “Bữa tiệc cuối cùng”
Tác phẩm điêu khắc nổi tiếng của Mi-ken-lăng-giơ thời kì Phục hưng là:
Hôn lễ Đức Mẹ đồng trinh
Tượng Đức Mẹ sầu bi
Trường học A–ten
Đức Mẹ Sít–tin
Bức tranh “Trường học A–ten” của tác giả nào sau đây?
Sandro
Mi–ken–lăng–giơ
Ra-pha-en
Lê-ô-na đơ Vanh-xi
Trong kiến trúc, phong cách Phục hưng chú trọng yếu tố nào sau đây?
số học
kĩ thuật
hình học
lịch sử
Công trình kiến trúc tiêu biểu ở Italia thời kì Phục hưng là:
Đền Pác–tê–nông
Đền thờ thần Zeus
Vương cung thánh đường thánh Phê-rô
Đấu trường Cô-li-dê
Một trong bốn đền thờ lớn nhất ở Va-ti-căng thời kì Phục hưng là:
Đền thờ thần Zeus
Đền Pác–tê–nông
Vương cung thánh đường thánh Phê-rô
Đền thờ Apollo
Lĩnh vực nào sau đây có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy lùi những ảnh hưởng và chi phối của thần học ở Tây Âu thời Phục hưng:
Tư tưởng
Hội họa
Khoa học, kĩ thuật
Văn học
Thời kì Phục hưng, văn minh Tây Âu có nhiều tiến bộ về một kĩ thuật, trong đó không có ngành nào sau đây?
luyện kim
công nghiệp
đóng tàu
khai mỏ
Đâu không phải là ý nghĩa của phong trào Văn hóa Phục Hưng:
Chĩa mũi nhọn đấu tranh chống lại chế độ phong kiến thối nát đương thời
Đề cao giá trị con người và quyền tự do cá nhân, đề cao tinh thần dân tộc
Lên án gay gắt Giáo hội Cơ Đốc giáo lũng đoạn
Đề cao giá trị của chế độ phong kiến và Giáo hội Cơ Đốc giáo
Nội dung của phong trào Văn hóa Phục Hưng là:
Phê phán xã hội phong kiến, đề cao giá trị con người
Đòi cải tạo xã hội phong kiến, phê phán Giáo hội
Phê phán Giáo hội, đề cao khoa học tự nhiên
Phê phán xã hội phong kiến và Giáo hội, đề cao con người và khoa học tự nhiên
Trong thời Phục hưng đã xuất hiện rất nhiều nhà văn hóa, khoa học thiên tài mà người ta gọi là:
“Những người thông minh”
“Những người thông minh”
“Những người khổng lồ”
“Những người thông minh”
Cuộc đấu tranh công khai đầu tiên trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng của giai cấp tư sản là:
Phong trào chống Giáo hội Cơ Đốc giáo
Phong trào chống chế độ phong kiến lỗi thời
Phong trào văn hóa phục hưng
Phong trào cải cách tôn giáo
Vào giữa thế kỷ XVIII diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ mấy?
Lần thứ nhất
Lần thứ hai
Lần thứ ba
Lần thứ tư
Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất diễn ra đầu tiên ở đâu?
Pháp
Đức
Anh
Mỹ
Ý nào không phản ánh đúng điều kiện ở nước Anh khi tiến hành cách mạng công nghiệp?
Xuất hiện nhiều công trường thủ công ở các thành thị.
Tích lũy tư bản nguyên thủy dồi dào.
Nước Anh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú.
Tình hình chính trị ổn định từ sau cách mạng tư sản.
Nước Anh tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp trong bối cảnh không có thuận lợi nào?
Cách mạng tư sản nổ ra sớm và thành công.
Nguồn tích lũy tư bản từ buôn bán nô lệ và bóc lột thuộc địa.
Giàu tài nguyên thiên nhiên.
Có nhiều đồng bằng rộng lớn.
Nước Anh rất giàu tài nguyên khoáng sản cần thiết cho sản xuất công nghiệp, nhất là
Crôm
Vàng
Bạc
Than đá và quặng sắt
Phong trào "rào đất cướp ruộng" dùng để chỉ hiện tượng gì?
Quý tộc phong kiến tước đoạt ruộng đất của nông nô để chăn nuôi cừu.
Quý tộc phong kiến thôn tính ruộng đất của nhau.
Nông nô đấu tranh bảo vệ ruộng đất của mình.
Tranh giành ruộng đất giữa các lãnh chúa phong kiến.
Hiện tượng "rào đất cướp ruộng" đã bổ sung lực lượng lao động cho:
Đồn điền
Trang trại
Các nhà máy xí nghiệp
Hầm mỏ
Những tiến bộ về kĩ thuật trong cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại diễn ra đầu tiên là những tiến bộ về kĩ thuật và máy móc trong ngành
Luyện kim
Ngành dệt
Đóng tàu
Máy móc trong sản xuất nông nghiệp
Năm 1733, Giôn Cay sáng tạo ra
Máy dệt chạy bằng hơi nước
Thoi dệt bay
Mày dệt Ghi-xia
Máy kéo sợi Jenny
Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ sáng tạo ra
máy dệt
máy kéo sợi Gien-ni
Máy hơi nước
máy kéo sợi chạy bằng sức nước
Năm 1769, Ri-chác Ác-rai chế rạo ra
. máy dệt
con thon bay.
Máy hơi nước
máy kéo sợi chạy bằng sức nước
: Năm 1785, Ét-mơn Các-rai chế tạo ra
. máy kéo sợi Gien-ni
Máy hơi nước
con thon bay
máy dệt chạy bằng hơi nước
: Giêm Oát là người đã phát minh ra
con thon bay
. máy hơi nước
đầu máy xe lửa.
máy dệt.
Ý nào sau đây không phản ánh đúng ý nghĩa của việc phát minh ra máy hơi nước
. Biến nước Anh thành “công xưởng thế giới”
Lao động bằng tay được thay thế dần bằng máy móc
Tốc độ sản xuất và năng suất lãnh đạo tăng vượt bậc
Tạo ra nguồn động lực mới, khởi đầu quá trình công nghiệp hóa
Một trong những ý nghĩa việc phát minh ra máy hơi nước của Giêm Oát (1874) là
. Quá trình lao động ngày càng được xã hội hóa cao
Làm giảm sức lao động cơ bắp của con người
Điều kiện lao động công nhân được cải thiện
. Là phát minh mở đầu cho cách mạng công nghiệp
Những thành tựu cơ bản của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất là
máy kéo sợi, máy dệt, máy hơi nước, đầu máy xe lửa
máy dệt, mảy kéo sợi, máy hơi nước, máy bay
máy dệt, máy kéo sợi, ô tô, máy hơi nước.
. máy dệt, máy hơi nước, tàu thuỷ, điện thoại.
