Tiếp cận nguồn nước sạch và vệ sinh hợp lý (WASH) là đủ để phòng ngừa 23% gánh nặng bệnh tật.

Duy trì nồng độ Oxy và CO2 ổn định trong không khí, đảm bảo hô hấp và quang hợp diễn ra bình thường.

Quản lý chất thải và nguồn thải công nghiệp để không vượt sức chịu tải của hệ sinh thái.

Đảm bảo sự cân bằng giữa cơ thể con người và các yếu tố trong môi trường sống xung quanh.

Chứa đựng và xử lý chất thải nếu được quản lý đúng.

Gắn liền với sức khỏe và chất lượng sống; cung cấp nền tảng xây dựng hạ tầng đô thị.

Điều hòa khí hậu, lọc không khí, điều tiết nước và cân bằng hệ sinh thái.

Cung cấp tài nguyên (nước, khoáng sản) và không gian sống cho con người.

Khí thải giao thông và công nghiệp gây hiệu ứng nhà kính mạnh nhất, dẫn đến mưa axit và băng tan.

Phơi nhiễm bụi mịn PM2.5/PM10, O3, NO2/SO2 gây viêm toàn thân, rối loạn nội mô, liên quan đến bệnh tim mạch, hô hấp.

Ô nhiễm không khí làm giảm khả năng miễn dịch bẩm sinh, khiến con người dễ mắc các bệnh truyền nhiễm (cúm, tả).

Bụi mịn PM2.5 làm tăng nồng độ Hormone vỏ thượng thận (Cortisol), gây stress oxy hóa và rối loạn nội tiết.

Môi trường sống của sinh vật đất; và làm nền tảng cho việc phân loại rác hữu cơ tại nguồn.

Nền tảng cho thực vật sinh trưởng, cung cấp dinh dưỡng, giữ nước; và điều hòa khí hậu/chu trình vật chất.

Lưu giữ và lọc nước, đồng thời cố định/giải phóng kim loại nặng (Pb, Cd, Hg).

Làm giảm áp lực lên hệ thống thoát nước đô thị; và làm giảm tác dụng nhiệt đặc hiệu của thức ăn.

Hoạt động nông nghiệp (lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật); và hoạt động công nghiệp/đô thị (bãi chôn lấp rác).

Lắng đọng bụi mịn và mưa axit từ không khí; và nước thải chăn nuôi mang amoni vào môi trường.

Thói quen xả rác, phóng uế bừa bãi và việc lạm dụng chất tẩy rửa sinh học trong sinh hoạt hằng ngày.

Xói mòn đất, nén chặt cấu trúc đất do xây dựng/khai thác; và lũ lụt/cháy rừng làm thay đổi pH đất.

Tay–miệng/nuốt đất (chủ yếu ở trẻ em); và phơi nhiễm qua da khi làm vườn hoặc hoạt động thể dục thể thao.

Phơi nhiễm qua chuỗi thực phẩm (tích lũy qua thực vật, thịt); và phơi nhiễm qua nước uống (ngấm xuống nước ngầm).

Phơi nhiễm qua nước tiểu/phân; và hít phải hơi VOCs bay hơi từ đất khi thời tiết nắng nóng.

Hít phải khí độc (CO, SO2, NOx) bay hơi từ đất; và tiếp xúc vết thương khi làm việc nông nghiệp.

Chì tích lũy ở thận và gan, gây bệnh thận mạn tính và loãng xương.

Chì là chất độc thần kinh, ảnh hưởng não đang phát triển (giảm IQ, rối loạn hành vi), trong khi ngưỡng an toàn rất thấp.

Chì gây viêm da, nhiễm trùng da khi tiếp xúc trực tiếp; và gây suy giảm hệ miễn dịch mạnh ở trẻ.

Chì làm tăng nguy cơ ung thư da và bàng quang khi phơi nhiễm mạn tính qua nước/đất thực vật.

Chất thải làm thay đổi pH của đất, khiến sinh vật đất hoạt động kém, giảm khả năng lọc nước.

Chất thải phân hủy tạo nước rỉ rác mang hợp chất hữu cơ độc, amoni, kim loại nặng ngấm xuống đất và nước ngầm.

Chất thải làm tăng nồng độ bụi tái huyền phù, làm ô nhiễm thứ cấp không khí, sau đó lắng đọng lại trong đất.

Chất thải rắn ngăn chặn sự thoát nước, gây ứ đọng và làm phát sinh muỗi truyền bệnh.

Làm sạch trước giúp diệt mầm bệnh và giảm nguy cơ lây nhiễm chéo; khử khuẩn sau loại bỏ vật sắc nhọn.

Khử khuẩn trước giúp hóa chất thấm thấu sâu hơn vào chất bẩn hữu cơ; làm sạch sau loại bỏ chất hữu cơ đã phá hủy.

Làm sạch trước giúp giảm thiểu chi phí sử dụng hóa chất; khử khuẩn sau tăng tuần hoàn máu đến da.

Làm sạch trước giúp hóa chất khử khuẩn tiếp xúc trực tiếp với vi sinh vật, tăng hiệu quả tiêu diệt mầm bệnh.

Làm tăng nguy cơ trơn trượt, té ngã, và tạo điều kiện cho vi sinh vật gây viêm da, nấm da bàn chân.

Nhiễm phân – hóa chất gây tăng nguy cơ nhiễm khuẩn da và ký sinh trùng.

Rác cứng, gỗ ghế làm tăng té ngã, trầy xước, chấn thương phần mềm.

Tồn lưu bụi đất nhiễm chì, tăng phơi nhiễm qua tay–miệng và hô hấp khi tiếp xúc đất trần.

Duy trì sự sống (50–60% khối lượng cơ thể); cung cấp nước sinh hoạt; và phục vụ nông nghiệp.

Điều hòa nhiệt độ, khí hậu; vận chuyển hơi nước; và cung cấp O2 cho hô hấp.

Lưu trữ carbon; làm nền tảng xây dựng hạ tầng; và giúp cố định kim loại nặng trong đất.

Điều hòa khí hậu; phục vụ công nghiệp/năng lượng; và làm giảm Tác dụng Nhiệt Đặc hiệu (TEF).

Sự cố tràn dầu hoặc hóa chất gây ô nhiễm cấp tính diện rộng.

Nước thải công nghiệp mang kim loại nặng, dung môi và nhiệt thải vào nguồn nước.

Rò rỉ từ hệ thống vệ sinh khu dân cư mang vi sinh vật gây bệnh và chất hữu cơ.

Nước chảy tràn mang phân bón (nitrat, phosphat) từ hoạt động nông nghiệp vào thủy vực.

Ung thư da do Asen; và rối loạn nội tiết do PFAS tích lũy sinh học.

Nhiễm khuẩn đường ruột khi nuốt nước; và viêm tai/mắt/da do vi sinh vật hoặc hóa chất khử trùng.

Viêm da do cercariae (ký sinh trùng) ở ao hồ; và methemoglobinemia do Nitrat.

Ngộ độc cấp tính do Asen hoặc Thủy ngân; và nhiễm fluor xương khi phơi nhiễm mạn tính.

Asen gây độc thần kinh (tương tự Chì) và rối loạn huyết học.

Asen gây loãng xương và các bệnh lý về thận (tương tự Cadmi).

Asen gây suy giảm chức năng miễn dịch và tăng nguy cơ nhiễm trùng cấp tính đường ruột.

Asen gây ung thư nhóm 1 (da, bàng quang, phổi), gây dày sừng da và tổn thương gan–thận.

Khử mùi bằng Ozon và loại bỏ Asen/Fluor bằng hấp phụ.

Sục khí/oxy hóa để loại bỏ Sắt/Mangan; và loại bỏ Amoni bằng công nghệ chuyên biệt.

Khử trùng bằng Clo (tạo clo dư) và bổ sung Florua.

Keo tụ – lắng – lọc (loại bỏ độ đục); và khử trùng (bằng Clo/UV) để tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh.

Giảm nồng độ chất hữu cơ, ngăn chặn sự hình thành các phụ phẩm độc hại khi khử trùng bằng Clo.

Giúp tăng nồng độ Clo dư tự do trong mạng lưới để tiêu diệt hiệu quả hơn vi sinh vật kháng Clo.

Giúp làm tăng độ đục của nước đầu vào, từ đó tăng hiệu quả của quá trình keo tụ – lắng.

Giúp tăng độ pH của nước lên mức 7.8, tối ưu hóa hoạt động của Clo và ngăn ngừa ăn mòn.

Clo dư tự do ~0.3 – 0.6 mg/L; pH 7.2 – 7.8; Coliform phân: không phát hiện/100 mL.

pH 6.5–7.0; Độ đục ≤ 1.5 NTU; Tổng vi sinh hiếu khí ≤ 10 CFU/mL.

Clo dư tự do ~0.8 – 1.0 mg/L; Độ đục ≤ 0.8 NTU; Tổng vi sinh hiếu khí ≤ 50 CFU/mL.

pH 7.0–8.0; Nhiệt độ nước ≤ 35°C; E. coli ≤ 5 CFU/mL.

Bù nước giúp duy trì thể tích máu và hiệu suất; mất nước > $$2\%$$ gây ảnh hưởng xấu đến điều hòa thân nhiệt và nhận thức.

Bù nước chủ yếu để tăng clo dư trong nước uống, giúp phòng bệnh đường ruột.

Bù nước giúp giảm pH cơ thể xuống dưới 7.0, tối ưu hóa chuyển hóa năng lượng.

Mất nước > $$2\%$$ không ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất hay nhận thức.

Làm tăng sản xuất hormone vỏ thượng thận (cortisol), gây áp lực tâm lý và giảm động lực.

Làm giảm hấp thu vitamin nhóm B, ảnh hưởng đến chu trình sản xuất ATP của tế bào.

Làm giảm thể tích huyết tương, tăng nhịp tim để duy trì cung lượng tim, giảm khả năng điều hòa thân nhiệt.

Làm tăng độ pH trong máu, gây ra nhiễm kiềm hô hấp cấp tính, làm giảm vận chuyển oxy.

Thường chứa Sắt, Mangan, Amoni và các chất độc như Asen, Fluor cần xử lý sục khí/hấp phụ trước khi khử trùng.

Nước ngầm thường chứa lượng lớn Natri và Kali, cần loại bỏ để ngăn nguy cơ cao huyết áp.

Nước ngầm thường có độ đục cao và pH thấp, cần khử trùng bằng Clo liều cao.

Có thể chứa chất hữu cơ, dung môi, và chất hoạt động bề mặt từ nước thải công nghiệp.

Bù $$125$$ – $$150\%$$ lượng dịch mất, kèm Natri để giữ dịch và Carbohydrate/Protein.

Bù $$110\%$$ lượng dịch mất, ưu tiên bổ sung Magie và Canxi để ngăn ngừa chuột rút.

Bù $$150\%$$ lượng dịch mất, chỉ cần nước lọc và vitamin C để giảm viêm.

Bù $$100\%$$ lượng dịch mất, ưu tiên nước lọc tinh khiết và carbohydrate đơn giản.

PM2.5 có tính chất phóng xạ, gây đột biến gen ngay cả ở nồng độ rất thấp.

PM2.5 chỉ gây nguy hiểm khi nồng độ vượt quá $$100\,\mu\text{g/m}^3$$ .

PM2.5 là chất gây ung thư nhóm $$2$$ A, nguy cơ ung thư phổi tăng theo cấp số nhân.

PM2.5 xâm nhập sâu vào máu gây viêm toàn thân; rủi ro bệnh tim mạch/hô hấp tăng theo mức phơi nhiễm.

Nông nghiệp/Chăn nuôi (NH3, CH4); và Rác thải (PM2.5, PAHs, CO).

Giao thông vận tải (NOx, CO, PM2.5, VOCs); và Công nghiệp/Năng lượng (SO2, NOx, PM, kim loại).

Cháy rừng (PM2.5, O3 tiền chất); và Rò rỉ máy lạnh/dung môi (CFC, Halogen).

Nấu nướng bằng nhiên liệu rắn (PM2.5, CO); và Phun sương biển/Phấn hoa.

PM2.5 là tiền chất tạo Ozone, gây kích ứng mắt, mũi, họng và viêm da dị ứng.

Gây stress oxy hóa, viêm toàn thân, rối loạn nội mô, tăng nguy cơ bệnh tim mạch và mạch máu.

Làm suy giảm tăng Ozone bình lưu, khiến da và mắt phơi nhiễm tia UV quá mức.

Cản trở hoạt động của lông mao, gây tắc nghẽn phế quản và co thắt cơ trơn.

Uống nhiều nước lọc; và sử dụng bếp gas thay vì bếp từ trong nhà.

Theo dõi AQI, điều chỉnh thời gian/cường độ; dùng khẩu trang lọc hạt; ưu tiên tập nơi lọc khí.

Chỉ tập vào buổi trưa khi nhiệt độ cao nhất để O3 được phân tán; ăn nhiều thịt đỏ.

Tăng cường cường độ tập luyện để cơ thể thích nghi và thải độc qua mồ hôi.

Năng lượng sạch giúp giảm chi phí y tế và tăng năng suất lao động.

Thông gió giúp giảm lượng khí CO2 và CH4, từ đó giảm hiệu ứng nhà kính.

Nhiên liệu rắn trong nhà thông gió kém tạo PM2.5, CO gây viêm phổi trẻ em và COPD ở phụ nữ.

Bếp sạch giúp giảm Tác dụng Nhiệt Đặc hiệu (TEF) và hấp thu vitamin B12.

Dùng AQI để tính toán chính xác lượng nước và điện giải cân bù cho vận động viên.

Xác định ngưỡng hành động (AQI > $$150$$ rút ngắn buổi, AQI ≥ $$300$$ dừng tập) để bảo vệ hô hấp.

AQI chỉ dùng để đánh giá mức độ phơi nhiễm Ozone (O3) và không liên quan bụi mịn.

AQI giúp đánh giá mức độ căng thẳng tâm lý của vận động viên trước thi đấu.

Nắng nóng gây sốc nhiệt; Ô nhiễm gây biến cố tim mạch. Biện pháp: Tăng nghỉ/bù nước, tránh quá sức.

Nắng nóng gây rối loạn nội tiết; Ô nhiễm gây hạ đường huyết. Biện pháp: Bổ sung Carbohydrate.

Nắng nóng gây hạ Natri máu; Ô nhiễm tăng protein co. Biện pháp: Tăng Protein Casein.

Nắng nóng tăng CO2; Ô nhiễm tăng PM10 giảm vitamin D. Biện pháp: Mặc đồ sáng màu.

Là trạng thái môi trường bị biến đổi vượt ngưỡng chịu tải/chuẩn kỹ thuật, gây ảnh hưởng xấu tới con người.

Là sự thay đổi bất lợi các đặc tính vật lý, hóa học, sinh học làm suy giảm chức năng hệ sinh thái.

Là trạng thái gia tăng gánh nặng bệnh hô hấp, tim mạch ảnh hưởng đến y tế – sinh kế.

Là sự tích lũy của vi sinh vật gây bệnh, kim loại nặng, POPs và thuốc trừ sâu trong đất.

Asen (As) từ nước ngầm và thực vật hấp thu.

Cadmi (Cd) từ bùn thải và một số phân bón vô cơ.

Chì (Pb) từ bụi đất và sơn cũ.

Thủy ngân (Hg), đặc biệt là Methylmercury tích lũy trong thủy sản.

Rối loạn nội tiết, độc gan–thần kinh, dị tật bẩm sinh và tăng nguy cơ ung thư do tích lũy sinh học.

Gây ngộ độc thuốc trừ sâu (nôn, co giật, suy hô hấp).

Gây methemoglobinemia (hội chứng trẻ xanh) ở trẻ sơ sinh.

Gây bệnh cấp tính như tiêu chảy, viêm da và nhiễm trùng da khi tiếp xúc đất bẩn.

Trẻ em (não đang phát triển, hành vi tay–miệng), phụ nữ mang thai và người lao động ngoài trời.

Người mắc bệnh hô hấp mạn tính và người có hen (nhạy cảm với bụi mịn).

Người lao động văn phòng và người có thu nhập cao (ít tiếp xúc môi trường).

Vận động viên sức mạnh (cử tạ, thể hình) do nhu cầu dinh dưỡng cao.

Phân loại tại nguồn, chôn lấp hợp vệ sinh có lớp chống thấm và hệ thống xử lý nước rỉ rác.

Sử dụng vật liệu xây dựng chứa chì để cố định các chất độc hại trong đất.

Đốt rác lộ thiên và cấm đổ rác vào khu vực gần bãi thải công nghiệp.

Tăng cường sử dụng lại đồ dùng một lần và bao bì nhiều lớp để giảm thể tích rác.

Đọc (Read), Suy ngẫm (Reflect), Thư giãn (Relax), Hồi phục (Recover).

Giảm thiểu (Reduce), Tái sử dụng (Reuse), Tái chế (Recycle), Làm đầy lại (Refill).

Tái chế (Recycle), Phục hồi (Restore), Tái tổ chức (Reorganize), Sáng tạo (Recreate).

Đúng loại (Right Source), Đúng liều (Rate), Đúng thời điểm (Time), Đúng vị trí (Place).

Dùng vôi bột rắc diện rộng để điều chỉnh pH và diệt khuẩn.

Phun hóa chất khử khuẩn diện rộng (Formaldehyde) ngay lập tức, sau đó tưới nước.

Làm sạch – khử khuẩn cục bộ, sau đó rửa xả; tránh phun hóa chất diện rộng không cần thiết.

Chỉ cần cắt cỏ và xới đất sâu để chôn lấp chất bẩn hữu cơ xuống tầng dưới.

Làm tăng khả năng hấp thụ xung lực, khiến người tập bị té ngã thường xuyên hơn.

Làm tăng nồng độ PAH (hợp chất thơm đa vòng) gây kích ứng mắt và hô hấp.

Làm tăng độ ma sát xoay của bề mặt, khiến vận động viên dễ bị đứt dây chằng.

Thất thoát gây ô nhiễm vi nhựa môi trường, làm giảm hiệu năng và độ an toàn bề mặt sân.

Nước giúp cố định kim loại nặng và chất độc hữu cơ làm giảm nhiệt độ bề mặt đất.

Thành phần chính cấu tạo nên hormone điều chỉnh nhiệt độ cơ thể và huyết áp.

Nước giúp hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng như Natri và Kali trong khí quyển.

Điều tiết cân bằng năng lượng, tuần hoàn ẩm và phân bố nhiệt độ thông qua mây, mưa, hơi nước.

Nước thải sinh hoạt đô thị và rò rỉ từ hệ thống vệ sinh tại khu dân cư.

Nông nghiệp (tưới tiêu, chăn nuôi) mang phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Lắng đọng khí quyển và rò rỉ từ đất (kim loại nặng từ bãi chôn lấp).

Nước thải công nghiệp, khai khoáng và sự cố hóa chất (tràn dầu).

Rối loạn nội tiết, dị tật bẩm sinh do PFAS và POPs.

Bệnh tim mạch, đột quỵ, viêm đường hô hấp mãn tính do bụi mịn.

Tiêu chảy cấp/mạn, tả, thương hàn, viêm gan A/E, ký sinh trùng do nước không đạt chuẩn.

Nhiễm fluor răng/xương và methemoglobinemia (hội chứng trẻ xanh).

Bệnh sốt rét do muỗi Anopheles truyền.

Bệnh tả (Cholera) do vi khuẩn Vibrio cholerae.

Nhiễm giun truyền qua đất (Ascaris, Trichuris) từ phân người/động vật.

Bệnh sán máng (Schistosomiasis) và viêm da do cercariae (ấu trùng sán) khi tiếp xúc nước.

Luôn duy trì nhiệt độ nước cấp dưới 20°C để ngăn ngừa vi khuẩn Legionella.

Vận hành theo Kế hoạch An toàn Nước (WSP), duy trì Clo dư tự do (0.2 – 0.5 mg/L) tại vòi.

Bảo vệ lưu vực nguồn và chỉ sử dụng nước mặt làm nguồn cấp.

Loại bỏ hoàn toàn các chất vô cơ độc hại như Asen, Chì mà không cần khử trùng.

Nước phải có độ đục thấp (≤ 1 NTU) và chất hữu cơ thấp; kiểm soát liều lượng/thời gian tiếp xúc.

Nước phải chứa đủ hàm lượng Sắt và Mangan để kết hợp với Clo.

Nước phải có nồng độ pH cao (> 8.0) để Clo hoạt động mạnh hơn.

Nước phải được loại bỏ hoàn toàn vi sinh vật bằng lọc màng trước khi thêm Clo.

Gây xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim sau phơi nhiễm mạn tính.

Viêm đường hô hấp, tăng phản ứng phế quản, làm tăng cơn hen, đặc biệt ở VĐV tập cường độ cao.

Làm suy giảm chức năng nhận thức và tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Gây ngộ độc CO (đau đầu, buồn nôn, chóng mặt) trong không gian kín.

Giảm cường độ, ưu tiên tập sáng sớm (O3 thấp), tránh đường lớn. Chuẩn bị thuốc hen.

Chuyển vào nhà có lọc MERV-13; nếu buộc ra ngoài: rút ngắn buổi, tránh giờ trưa.

Hoãn mọi hoạt động ngoài trời; chỉ tập phục hồi nhẹ trong phòng có lọc.

Tập bình thường; nhắc uống nước theo nhu cầu.

Sử dụng "máy tạo ozone" để khử mùi và khử khuẩn do đông người.

Duy trì độ ẩm không khí dưới 40% để ngăn ngừa nấm mốc phát triển.

Đảm bảo nồng độ CO2 trong phòng phải được giữ dưới 800 ppm.

Đạt ≥ 5 eACH (không khí sạch tương đương) bằng cách phối hợp thông gió và lọc (HEPA).

Tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt, kiểm định định kỳ, nhiên liệu sạch, điện hóa phương tiện.

Giảm thiểu việc mở rộng giao thông công cộng và các khu vực phát thải thấp.

Hạn chế tối đa việc sử dụng xe điện và xe hybrid để bảo tồn năng lượng.

Đốt rác ngoài trời và sử dụng bếp củi/than để giảm gánh nặng lưới điện.

Tập bình thường; nhắc uống nước theo nhu cầu.

Chỉ bài kỹ thuật/nhẹ; làm mát chủ động (bóng mát, khăn mát).

Hoãn/đổi địa điểm (trong nhà mát); sẵn sàng xử trí sốc nhiệt.

Giảm cường độ rõ rệt; kéo dài thời gian nghỉ; bổ sung điện giải; giám sát nhóm nguy cơ.

Khó thở, tức ngực, tăng nguy cơ ung thư phổi và đột quỵ.

Nhanh mệt, mất tập trung, dễ tụt huyết áp do thiếu Oxy, tăng nguy cơ lây nhiễm hô hấp.

Tăng cường khả năng hô hấp và sức bền do áp suất không khí thấp.

Gây buồn nôn, ho, và tăng nguy cơ say nóng do nhiệt độ trung tâm tăng nhanh.