Gene

Amino acid

Protein

Nucleotide

DNA và RNA

Prôtêin

RNA

DNA

Gene điều hòa (khởi động)

Gene mã hóa

Gene vận hành

Gene cấu trúc

rRNA

tRNA

DNA

mRNA

mRNA

tRNA

Ribosome

DNA

(1)

(2)

(3)

(4)

Gene điều hòa

Trình tự vận hành

Trình tự khởi động

Gene cấu trúc

Nông nghiệp, công nghệ sinh học, y - dược học

Nghiên cứu di truyền, công nghệ sinh học, y - dược học

Công nghệ sinh học, nghiên cứu di truyền, y - dược học, lai tạo giống cây trồng và vật nuôi

Nông nghiệp, công nghệ sinh học, y - dược học, nghiên cứu di truyền

Thường biến

Đột biến điểm

Đột biến nhiễm sắc thể

Thể đột biến

Sử dụng các kỹ thuật di truyền tách chiết gene ra khỏi tế bào.

Kỹ thuật nhân bản gene.

Kỹ thuật cắt và ghép nối các đoạn DNA với nhau, sao cho gene khi đưa vào tế bào nhận có thể tạo ra sản phẩm có chức năng.

Kỹ thuật phiên mã ngược in vitro với các gene cấu trúc của sinh vật nhân thực.

Sử dụng trứng vừa mới được thụ tinh (giai đoạn nhân non) làm tế bào nhận gene chuyển.

Sử dụng công nghệ DNA tái tổ hợp.

Dùng súng bắn gene bắn các hạt chứa DNA tái tổ hợp được bọc bằng vàng hay vonfram.

Dùng vi khuẩn làm vector chuyển gene.

Những sinh vật có hệ gene đã được biến đổi, chủ yếu là có thêm gene mới từ loài khác.

Những sinh vật có hệ gene đã được biến đổi, chủ yếu là biến đổi gene có sẵn của loài.

Những sinh vật có hệ gene đã được biến đổi, chủ yếu là chỉnh sửa gene có sẵn của loài.

Những sinh vật có hệ gene đã được biến đổi, chủ yếu là kết hợp gene có sẵn với gene mới từ loài khác.

Phương pháp cấy truyền phôi

Công nghệ gene

Phương pháp lai xa và đa bội hoá

Phương pháp nhân bản vô tính

Công nghệ tế bào

Công nghệ gene

Phương pháp gây đột biến

Phương pháp lai hữu tính

1, 3, 5

2, 3, 4

1, 2, 4

2, 4, 5

Không nên trồng vì mọi sinh vật biến đổi gene đều gây hại cho hệ sinh thái.

Việc trồng GMO nên dừng lại cho đến khi chứng minh được hoàn toàn không có rủi ro nào.

Cần đánh giá tác động môi trường dài hạn và giới hạn phạm vi trồng thử nghiệm trước khi mở rộng.

Nên trồng đại trà vì lợi ích kinh tế luôn quan trọng hơn các vấn đề sinh thái.

Cấm sản xuất hoàn toàn vì mọi rủi ro đều khó lường.

Chỉ cần gắn nhãn GMO là có thể bán tự do.

Áp dụng mô hình nuôi biệt lập, kiểm soát sinh sản và đánh giá rủi ro sinh thái nghiêm ngặt trước khi thương mại hóa.

Cho phép nuôi đại trà vì loài cá hồi GMO mang lại lợi nhuận cao.

Sợi nhiễm sắc

Chromatid

Sợi cơ bản

Nucleosome

DNA + histone → sợi nhiễm sắc → sợi cơ bản → nucleosome → vùng xếp cuộn

DNA + histone → nucleosome → sợi cơ bản → sợi nhiễm sắc → vùng xếp cuộn

DNA + histone → nucleosome → sợi nhiễm sắc → sợi cơ bản → vùng xếp cuộn

DNA + histone → sợi cơ bản → nucleosome → sợi nhiễm sắc → vùng xếp cuộn

Quá trình nhân đôi của nhiễm sắc thể bị rối loạn.

Sự phân li không bình thường của các cặp nhiễm sắc thể ở kì sau của quá trình phân bào.

Cấu trúc nhiễm sắc thể bị phá vỡ và đứt gãy.

Quá trình tiếp hợp và trao đổi chéo của nhiễm sắc thể bị rối loạn.

Làm đứt gãy nhiễm sắc thể, tiếp hợp hoặc trao đổi chéo không đều giữa các chromatid.

Quá trình tổng hợp protein hình thành thoi phân bào bị ức chế ở kì đầu của phân bào.

Rối loạn quá trình nhân đôi của DNA trong quá trình phân bào.

Làm đứt gãy nhiễm sắc thể dẫn đến rối loạn sự tiếp hợp trong giảm phân I.

Hoán vị gen

Đột biến chuyển đoạn

Đột biến lặp đoạn và mất đoạn

Đột biến đảo đoạn

$$4n$$

$$2n$$

$$3n$$

$$n$$

AaBbDDdEe và AaBbdEe

AaBbDddEe và AaBDdEe

AaBbDDDdEe và AaBbeEe

AaBbDddEe và AaBbdEe

Thể lệch bội

Thể ba nhiễm

Thể tứ bội

Thể tam bội

Thể một ( $$2n-1$$ )

Thể ba ( $$2n+1$$ )

Thể bốn ( $$2n+2$$ )

Thể không ( $$2n-2$$ )

Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền trong giảm phân và thụ tinh.

Sự tổ hợp của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong thụ tinh.

Sự phân li và tổ hợp của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân và thụ tinh.

Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền trong giảm phân.

Lai thuận nghịch

Lai phân tích

Tự thụ phấn

Lai khác dòng

9 vàng, trơn : 3 vàng, nhăn : 3 xanh, trơn : 1 xanh, nhăn

1 vàng, trơn : 1 vàng, nhăn : 1 xanh, trơn : 1 xanh, nhăn

9 vàng, trơn : 3 xanh, trơn : 3 xanh, nhăn : 1 vàng, nhăn

3 vàng, trơn : 3 xanh, trơn : 1 xanh, nhăn : 1 vàng, nhăn

Có sự phân li theo tỉ lệ 3 trội : 1 lặn.

Có sự phân ly theo tỉ lệ 1 trội : 1 lặn.

Đều có kiểu hình khác bố mẹ.

Đều có kiểu hình giống bố mẹ.

Lai phân tích

Lai cải tiến giống

Lai thuận nghịch

Lai xa

Mendel đã làm sáng tỏ cơ chế di truyền của các nhân tố di truyền, là cơ sở cho việc sau này xác định chính xác nhân tố di truyền chính là gene; sự vận động của nhân tố di truyền chính là sự vận động của gene trên các nhiễm sắc thể trong giảm phân và thụ tinh.

Mendel đã làm sáng tỏ cơ chế di truyền của các nhân tố di truyền, là cơ sở cho việc sau này xác định chính xác nhân tố di truyền chính là gene; sự vận động của nhân tố di truyền chính là sự vận động của gene trong tế bào chất.

Mendel đã làm sáng tỏ cơ chế di truyền của các nhân tố di truyền; các cặp nhân tố di truyền quy định các cặp tính trạng phân li độc lập với nhau trong quá trình hình thành giao tử.

Mendel đã làm sáng tỏ cơ chế di truyền của các nhân tố di truyền; các cặp nhân tố di truyền quy định các cặp tính trạng phân li độc lập với nhau trong quá trình giảm phân hình thành giao tử và sự tổ hợp ngẫu nhiên của các cặp nhân tố di truyền trong quá trình thụ tinh.

Aa × Aa

AA × Aa

AA × AA

Aa × aa

Đực duy nhất có mắt màu trắng, trong khi tất cả các con ruồi khác đều mắt đỏ.

Cái duy nhất có mắt màu trắng, trong khi tất cả các con ruồi khác đều mắt đỏ.

Cái duy nhất có mắt màu đỏ, trong khi tất cả các con ruồi khác đều mắt trắng.

Đực duy nhất có mắt màu đỏ, trong khi tất cả các con ruồi khác đều mắt trắng.

Sự di truyền của các tính trạng thường do gene nằm trên NST giới tính quyết định.

Sự di truyền của các tính trạng thường do gene nằm trên NST giới tính quy định.

Sự di truyền của các tính trạng do gene lặn nằm trên NST X quy định.

Sự di truyền của các tính trạng do gene lặn nằm trên NST Y quy định.

Di truyền các tính trạng thường mà gene quy định chúng nằm trên NST giới tính.

Di truyền các tính trạng quy định giới tính mà gene quy định chúng nằm trên NST thường.

Di truyền các tính trạng thường mà gene quy định chúng nằm trên NST giới tính X.

Di truyền các tính trạng thường mà gene quy định chúng nằm trên NST giới tính Y.

Trao đổi chéo giữa hai chromatid “không chị em” trong cặp NST tương đồng ở kì đầu giảm phân I.

Trao đổi đoạn tương ứng giữa hai chromatid cùng nguồn gốc ở kì đầu của giảm phân I.

Tiếp hợp giữa các nhiễm sắc thể tương đồng tại kì đầu của giảm phân I.

Tiếp hợp giữa hai chromatid cùng nguồn gốc ở kì đầu của giảm phân I.

p + q = 1

$$p^2 + 2pq + q^2 = 1$$

$$p^2 - 2pq + q^2 = 1$$

p + 2q = 1

Tần số alen và thành phần kiểu gen

Tỉ lệ giới tính của quần thể

Mật độ cá thể của quần thể

Tỉ lệ các nhóm tuổi trong quần thể

Tần số alen và thành phần kiểu gen

Tỉ lệ giới tính của quần thể

Mật độ cá thể của quần thể

Tỉ lệ các nhóm tuổi trong quần thể

Quần thể phải đủ lớn, tỉ số giao phối ngẫu nhiên

Không có hiện tượng phát tán, du nhập gen

Không phát sinh đột biến, không xảy ra chọn lọc tự nhiên

Các kiểu gen khác nhau đều có sức sống như nhau

Số lượng các kiểu gen của alen đó trong quần thể

Số lượng alen đó trên tổng số alen của quần thể

Số lượng tế bào lưỡng bội mang alen đó trong quần thể

Số lượng kiểu hình của alen đó trong quần thể

Số lượng alen đó trên tổng số alen của quần thể

Số cá thể có kiểu gen đó trên tổng số alen của quần thể

Số cá thể có kiểu gen đó trên tổng số cá thể của quần thể

Số lượng alen đó trên tổng số cá thể của quần thể

0,57AA; 0,06Aa; 0,37aa

0,36AA; 0,48Aa; 0,16aa

0,48AA; 0,24Aa; 0,28aa

0,54AA; 0,12Aa; 0,34aa

0,4375AA : 0,125Aa : 0,4375aa

0,75AA : 0,25aa

0,25AA : 0,75aa

0,25AA : 0,50Aa : 0,25aa

25% AA : 50% Aa : 25% aa

75% AA : 25% aa

50% AA : 50% aa

85% AA : 15% aa

0,04AA : 0,32Aa : 0,64aa

0,30AA : 0,60Aa : 0,10aa

0,30AA : 0,50Aa : 0,20aa

0,10AA : 0,50Aa : 0,40aa

0,25AA + 0,50Aa + 0,25aa

0,04AA + 0,32Aa + 0,64aa

0,01AA + 0,18Aa + 0,81aa

0,64AA + 0,32Aa + 0,04aa

A = 0,92; a = 0,08

A = 0,80; a = 0,20

A = 0,96; a = 0,04

A = 0,84; a = 0,16

A = 0,4; a = 0,6

A = 0,6; a = 0,4

A = 0,65; a = 0,35

A = 0,35; a = 0,65

Sự di truyền và biến dị ở người

Các bệnh truyền nhiễm ở người

Các bệnh, tật di truyền ở động vật

Rối loạn tâm thần nói chung

Cung cấp hiểu biết quy luật di truyền của các tính trạng qua các thế hệ ở người

Cung cấp cơ sở cho chẩn đoán và tư vấn di truyền

Cung cấp cơ sở xác định các rối loạn di truyền và đặc điểm di truyền của rối loạn

Cung cấp nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống

Giúp y học tìm hiểu nguyên nhân, chẩn đoán, dự phòng và điều trị một phần một số bệnh di truyền và một số dị tật bẩm sinh ở người

Giúp y học tìm hiểu nguyên nhân, dự phòng một số bệnh di truyền

Giúp y học tìm hiểu cơ chế của một số bệnh di truyền trong những gia đình mang đột biến

Chỉ giúp dự phòng bệnh di truyền ở trẻ sơ sinh

Đưa thuốc đặc hiệu vào cơ thể người bệnh để bất hoạt các gen gây bệnh

Loại bỏ các gen đột biến gây bệnh ra khỏi tế bào người bệnh

Phục hồi chức năng của các gen bị đột biến bằng thuốc

Dùng gen lành thay thế gen đột biến gây bệnh trong cơ thể người

Phương pháp nghiên cứu phả hệ

Phương pháp tế bào học

Phương pháp lai phân tích

Phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh

Dự đoán khả năng xuất hiện tính trạng ở đời sau

Xác định tính trội – lặn và quy luật di truyền của một số tính trạng ở người

Phát hiện bệnh ngay khi phôi bắt đầu hình thành

Xác định kiểu gen của cá thể thông qua phân tích phả hệ

Di truyền học quần thể không phải là một lĩnh vực của di truyền học

Di truyền học quần thể nghiên cứu những thay đổi về tần số alen và tần số kiểu gen đối với một tính trạng từ thế hệ này sang thế hệ khác

Di truyền học quần thể nghiên cứu các yếu tố tác động làm thay đổi tần số alen của quần thể

Di truyền học quần thể nghiên cứu các yếu tố tác động làm thay đổi tần số kiểu gen của quần thể

Sinh thiết nhau thai lấy tế bào phôi để phân tích protein

Sinh thiết nhau thai lấy tế bào phôi để phân tích DNA

Chọc dò dịch ối lấy tế bào phôi để phân tích nhiễm sắc thể thường

Chọc dò dịch ối lấy tế bào phôi để phân tích nhiễm sắc thể giới tính X

3

4

5

6

2

3

4

5

(1) đúng

(2) đúng

(3) đúng

(4) đúng

1

2

3

4

10 nm

20 nm

30 nm

50 nm

120

147

200

215

6

8

10

12

1

2

3

4

$$AA \times Aa$$

$$Aa \times aa$$

$$X^AX^A \times X^aY$$

$$X^AX^a \times X^AY$$

$$X^AX^a \times X^AY$$

$$X^aX^a \times X^AY$$

$$X^AX^A \times X^aY$$

$$X^AX^a \times X^aY$$

Những con ong trong một vườn hoa.

Những con cá sống trong ao cá Bác Hồ.

Những con cóc buôn sống trong một ruộng lúa.

Những con chim sống trong rừng Cúc Phương.

2

3

4

5

3

4

5

6

0,1

0,2

0,3

0,4

0,4

0,5

0,6

0,7

3

4

5

6

2

3

4

Bệnh xuất hiện do gene lặn tồn tại ở bố mẹ trong trạng thái dị hợp. Cần đi khám chẩn đoán di truyền y học tư vấn để hạn chế sự xuất hiện bệnh, tật di truyền ở thế hệ sau.

Bệnh xuất hiện do gene lặn tồn tại ở bố mẹ trong trạng thái dị hợp. Cần điều trị bệnh bằng liệu pháp gene để hạn chế sự xuất hiện bệnh, tật di truyền ở thế hệ sau.

Bệnh xuất hiện do gene lặn tồn tại ở bố mẹ trong trạng thái đồng hợp lặn. Cần điều trị bệnh bằng liệu pháp gene để hạn chế sự xuất hiện bệnh, tật di truyền ở thế hệ sau.

Bệnh xuất hiện do gene lặn tồn tại ở bố mẹ trong trạng thái đồng hợp. Cần đi khám chẩn đoán di truyền y học tư vấn để hạn chế sự xuất hiện bệnh, tật di truyền ở thế hệ sau.

A. vì số giao tử đực bằng với số giao tử cái.

B. số con cái và số con đực trong loài bằng nhau

C. vì sức sống của các giao tử đực và cái ngang nhau.

D. vì cơ thể XY tạo giao tử X và Y với tỉ lệ ngang nhau

Tiến hành sao chép DNA

Chuyển đổi DNA thành mRNA

Thêm nucleotide vào chuỗi mRNA

Gắn kết ribosome với mRNA

0,7

0,4

0,5

0,6

Quần thể phải có sự di cư giữa các quần thể

Quần thể phải có số lượng cá thể lớn và giao phối ngẫu nhiên

Quần thể phải có sự đột biến thường xuyên

Quần thể phải có sự chọn lọc tự nhiên

Di truyền trội hoàn toàn

Di truyền lặn hoàn toàn

Di truyền liên kết

Di truyền đồng trội

Phân li các nhiễm sắc thể

Nhân đôi DNA

Tiếp hợp giữa các nhiễm sắc thể tương đồng

Trao đổi chéo giữa các chromatid

Đột biến điểm

Đột biến chuyển đoạn

Đột biến lặp đoạn

Đột biến đảo đoạn

A .Hoán vị gene làm hạn chế sự xuất hiện biến dị tổ hợp.

B. Hoán vị gene cung cấp nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống

C. Nhờ hoán vị gene mà người ta thiết lập bản đồ di truyền

D. Hoán vị gene tạo điều kiện cho các gene quý có dịp tổ hợp với nhau

    A. ♀X^AX^a   x  ♂X^aY.  

B. ♀X^aX^a    x  ♂X^AY.

C. ♀X^AX^a   x  ♂X^AY.

    D. ♀X^AX^A   x  ♂ X^aY.

   A. ♀X^AX^a  x  ♂ X^AY.

 B. ♀X^AX^A    x  ♀X^aY

C. ♀X^AX^a   x  ♂X^aY.

D. ♀X^aX^a   x  ♂X^aY

    A. Con trai đã nhận gen bệnh từ bố

B. Mẹ bình thường có KG X^AX^A.

C. Mẹ mang gen bệnh có KG  X^AX^a.

D. 100% con gái sẽ có kiểu gen X^AX^a

   A. aB/ab x ab/ab

   B. AB/ab x Ab/ab

   C. Ab/ab x aB/aB

   D. Ab/ab x aB/ab

A. 20%

B. 30%

C. 40%

D. 50%

.A. Các kiểu gene khác nhau có mức phản ứng khác nhau.

B. Tính trạng chất lượng thường có mức phản ứng hẹp hơn tính trạng số lượng.

C. Mức phản ứng qui định giới hạn về năng suất của giống vật nuôi và cây trồng

D. Mức phản ứng phụ thuộc vào kiể.u gene của cơ thể và môi trường sống

A. Mức độ biểu hiện kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau.

B. Khả năng phản ứng của sinh vật trước những điều kiện bất lợi của môi trường.

C. Khả năng biến đổi của sinh vật trước sự thay đổi của môi trường.

D. Tập hợp các kiểu hình của cùng một loại kiểu gene trong những điều kiện môi trường khác nhau.

A. Giống có mức phản ứng hẹp và biện pháp kỹ thuật, chăm sóc tốt.

B. Giống có mức phản ứng rộng và biện pháp kỹ thuật, chăm sóc tốt.

 Giống có mức phản ứng rộng và biện pháp kỹ thuật, chăm sóc hiện đại.

D. Giống có mức phản ứng hẹp và biện pháp kỹ thuật, chăm sóc hiện đại

A. Giống số 3

B. Giống số 1           

     C. Giống số 4                    

                   D. Giống số 2

A. Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng,... thay đổi đã làm cho kiểu gene của giống lúa X bị thay đổi theo

B. Giống lúa X có nhiều mức phản ứng khác nhau về tính trạng năng suất.

C. Năng suất thu được ở giống lúa X hoàn toàn do môi trường sống quy định.

D. Tập hợp tất cả các kiểu hình thu được về năng suất được gọi là mức phản ứng của kiểu gene quy định tính trạng năng suất của giống lúa X.

A. Vì điều kiện thời tiết không thuận lợi có thể bị mất trắng, do giống có cùng một kiểu gene nên có mức phản ứng giống nhau.

B. Vì điều kiện thời tiết không thuận lợi giống có thể bị thoái hóa, nên không còn đồng nhất về kiểu gene làm năng suất bị giảm.

C. Vì qua nhiều vụ canh tác giống có thể bị thoái hóa, nên không còn đồng nhất về kiểu gene làm năng suất bị sụt giảm.

sụt giảm.

D. Vì qua nhiều vụ canh tác, đất không còn đủ chất dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng, từ đó làm năng suất bị sụt giảm.

A. chọn giống từ nguồn biến dị tự nhiên.

B. con lai sinh ra trong phép lai giữa các cá thể khác giống trong nước.

C. con lai sinh ra trong phép lai giữa giống trong nước với giống nhập nội.

D. nhập nội và nhân nuôi giống năng suất cao.

A. 4

B. 5

C. 6

D. 3

A. Cừu Dolly

 B. Tạo giống lúa lùn IR8

 C. Tạo giống cà chua tứ bội

D. Tạo ra những con bò có kiểu hình giống hệt nhau từ một phôi ban đầu

   A. Thường biến

 B. Sự mềm dẻo kiểu hình

  C. Hệ số di truyền

  D. Mức phản ứng