1

2

3

4

1

2

3

4

1

2

3

4

Trồng cây mật độ cao sẽ giúp cây chia đều về ánh sáng, không khí, nước, dinh dưỡng và không gian.

Trồng cây mật độ cao sẽ có thể dễ dàng lan truyền mầm bệnh và sâu bọ do môi trường ẩm ướt và thiếu thông thoáng.

Trồng cây mật độ cao thì không khí được lưu thông tốt và hơi nước dễ dàng bay hơi.

Trồng cây mật độ cao sẽ cung cấp đầy đủ các nguyên tố cần thiết cho quang hợp.

oxi hoá

khử

tổng hợp

đồng hoá

CO2 và H2O

CO2 và O2

O2 và H2O

O2 và ATP

Chu trình Crep → đường phân → chuỗi truyền electron hô hấp

Đường phân → chuỗi truyền electron hô hấp → chu trình Crep

Đường phân → chu trình Crep → chuỗi truyền electron hô hấp

Chuỗi truyền electron hô hấp → chu trình Crep → đường phân

2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH

1 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH

2 phân tử axit piruvic, 6 phân tử ATP và 2 phân tử NADH

2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 4 phân tử NADH

20 – 22 ATP

30 – 32 ATP

40 – 42 ATP

50 – 52 ATP

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[1]

[2]

[3]

[1]

[2]

[3]

[1]

[2]

[3]

A

B

C

D

A

B

C

D

Khi mắc COVID-19, quá trình trao đổi khí ở phổi có thể bị ảnh hưởng do virus xâm nhập và gây viêm đường hô hấp.

Khi lượng $$O_2$$ đưa vào máu giảm do hô hấp bị tổn thương, hô hấp tế bào phải tăng hiệu suất và hiệu quả.

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước dịch COVID-19, cần đeo khẩu trang ở nơi công cộng và giữ khoảng cách an toàn, đặc biệt với người già và trẻ em.

Chỉ khuyến khích tiêm vaccine đầy đủ và rửa tay, khử khuẩn môi trường sống là đã đủ để ngăn chặn lây lan COVID-19.

Khi nhiễm COVID-19, phổi bị tổn thương có thể làm giảm hiệu suất và hiệu quả trao đổi khí, khiến người bệnh ho.

Nếu trao đổi khí bị giảm, hô hấp tế bào sẽ kém hiệu quả do thiếu $$O_2$$ cung cấp cho tế bào.

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cần đeo khẩu trang y tế khi ra ngoài, giữ khoảng cách an toàn, hạn chế tập trung nơi đông người; người có triệu chứng cần nghỉ ngơi và theo dõi.

Khuyến khích tiêm vaccine đầy đủ và vệ sinh tay, khử khuẩn môi trường sống là biện pháp duy nhất giúp ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Không khí ô nhiễm làm giảm hiệu quả trao đổi khí ở phổi do bụi mịn và chất độc gây tổn thương niêm mạc phổi.

Nếu lượng $$O_2$$ trao đổi vào máu giảm, hô hấp tế bào cũng kém hiệu quả vì thiếu nguyên liệu oxy hoá các chất dinh dưỡng.

Khi ra ngoài nên hạn chế sử dụng khẩu trang PM2.5 vì có thể gây ngạt.

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nên trồng nhiều cây xanh, hạn chế đốt rác, tăng phương tiện giao thông cá nhân và hạn chế hoạt động ở khu vực có chất lượng không khí kém.

2

3

4

5

2

3

4

5

2

3

4

5

2

3

4

5

2

3

4

5

Tim của lưỡng cư, bò sát (trừ cá sấu) gồm có 4 ngăn.

Tim của cá có 3 ngăn gồm 3 tâm nhĩ và 1 tâm thất.

Tim của thú có 4 ngăn gồm 2 tâm nhĩ và 2 tâm thất.

Tim của chim và thú có 6 van tim.

Tâm thất phải.

Tâm nhĩ trái.

Tâm thất trái.

Tâm nhĩ phải.

Nút xoang nhĩ phát xung với nhịp khoảng 0,8 s/lần; xung từ nút xoang nhĩ truyền xuống nhĩ làm tâm nhĩ co.

Tâm nhĩ co 0,2 s và tâm thất 0,6 s; kết thúc pha tâm nhĩ co, tâm thất co 0,3 s và dãn 0,5 s.

Tâm thất nhận xung thần kinh từ nút nhĩ–thất (nhận xung từ nút xoang nhĩ) truyền qua bó His và các sợi Purkinje xuống cơ tâm thất.

Khi tâm nhĩ co, máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất; khi tâm thất co, máu từ tâm thất lên tâm nhĩ.

Huyết áp, dây thần kinh giao cảm, hành não, tuyến trên thận, hormone adrenalin và noradrenalin.

Huyết áp, dây thần kinh phó giao cảm, hành não, tuyến trên thận, hormone adrenalin và noradrenalin.

Áp lực máu lên thành mạch, dây thần kinh giao cảm, hành não, tuyến thận, hormone adrenalin và noradrenalin.

Áp lực máu lên thành mạch, dây thần kinh giao cảm, hành não, tuyến trên thận, hormone adrenalin và noradrenalin.

Hệ tuần hoàn hở có ở đa số động vật thuộc ngành Chân khớp và một số loài Thân mềm; hệ tuần hoàn kín có ở động vật có xương sống.

Ở hệ tuần hoàn kín, máu trao đổi chất trực tiếp với tế bào cơ thể.

Bệnh mạch vành là bệnh của động mạch nuôi tim; có thể phòng tránh bằng chế độ ăn lành mạnh, luyện tập thể thao, giữ cho tinh thần thoải mái.

Bệnh hen là quá nhạy của cơ thể; nên giữ cho môi trường sống ít ẩm, luyện tập thể dục thể thao và giữ cơ thể ấm, thoải mái.

Ở hệ tuần hoàn kín có một đoạn máu đi ra khỏi mạch và trộn lẫn với dịch mô, còn ở hệ tuần hoàn hở máu lưu thông liên tục trong mạch kín.

Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở là máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao hoặc trung bình, tốc độ máu chảy nhanh, máu đi được xa đến các cơ quan nhanh đáp ứng tốt hơn nhu cầu trao đổi khí và trao đổi chất của cơ thể.

Để chủ động phòng tránh bệnh tai biến mạch máu não thì việc quan trọng nhất là phải phát hiện sớm bệnh cao huyết áp và tình trạng xơ vữa động mạch.

Bệnh tai biến mạch máu não hay gặp nhất còn gọi là đột quỵ bao gồm: co thắt mạch máu não, thiếu máu não thoáng qua, nhồi máu não, vỡ mạch máu não; nặng nhất là xuất huyết não có thể gây tử vong trong vòng 5 – 10 giờ.

Hệ tuần hoàn đơn là hệ thống tuần hoàn mà máu chỉ đi qua tim một lần trước khi đến các mô của cơ thể; hệ tuần hoàn kép là hệ thống tuần hoàn trong đó máu sau khi được oxy hóa sẽ trở lại tim lần thứ hai trước khi được phân phối đến các mô.

Ở vòng tuần hoàn hệ thống: Máu giàu $$O_2$$ từ tâm nhĩ trái của tim → Tâm thất trái → Động mạch chủ → Mao mạch ở cơ quan (trao đổi khí và chất dinh dưỡng, trở thành máu nghèo $$O_2$$ ) → Tĩnh mạch chủ → Tâm nhĩ phải.

Bệnh tai biến mạch máu não hay gặp nhất còn gọi là đột quỵ gồm: co thắt mạch máu não, thiếu máu não thoáng qua, nhồi máu não, vỡ mạch máu não; nặng nhất là xuất huyết não có thể gây tử vong trong vòng 5 – 10 giờ.

Đối với tim, việc luyện tập thể dục thể thao thường xuyên giúp tim phát triển tốt hơn; tuy nhiên nhận định thành tim mỏng ra là không chính xác.

Ở vòng tuần hoàn phổi: Máu giàu $$O_2$$ từ tâm nhĩ phải → Tâm thất phải → Động mạch phổi → Mao mạch phổi (trao đổi khí trở thành máu giàu $$CO_2$$ ) → Tĩnh mạch phổi → Tâm nhĩ trái.

Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn đơn của cá: tim bơm máu vào động mạch, lên hệ thống mao mạch mang, tiếp vào động mạch lưng rồi hệ thống mao mạch cơ quan, sau đó về tĩnh mạch và trở về tim; gọi là hệ tuần hoàn đơn vì chỉ có một vòng tuần hoàn.

Tính tự động của tim là nhờ hệ dẫn truyền tim gồm nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His và các sợi Purkinje; xung từ nút xoang nhĩ lan qua tâm nhĩ rồi qua nút nhĩ thất xuống bó His và mạng Purkinje làm tâm thất co; giai đoạn cả tâm nhĩ và tâm thất đều dãn gọi là dãn chung.

Ở pha dãn chung: Tâm nhĩ có tác dụng thu nhận máu từ tĩnh mạch chủ và tĩnh mạch phổi, tâm thất co để hút máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất.

Về tổng diện tích mặt cắt ngang thì tổng diện tích lớn nhất ở mao mạch, nhỏ hơn ở động mạch và tĩnh mạch.

Về huyết áp: cao nhất ở động mạch lớn, giảm dần ở các động mạch nhỏ và mao mạch, thấp nhất ở tĩnh mạch.

Bệnh tai biến mạch máu não hay gặp nhất còn gọi là đột quỵ gồm: co thắt mạch máu não, thiếu máu não thoáng qua, nhồi máu não, vỡ mạch máu não; nặng nhất là xuất huyết não có thể gây tử vong trong vòng 5 – 10 giờ.

Ở pha dãn chung: Tâm nhĩ dãn thu nhận máu từ tĩnh mạch chủ và tĩnh mạch phổi, tâm thất dãn hút máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất.

1 → 3 → 2 → 4 → (cơ tâm thất)

3 → 1 → 2 → 4 → (cơ tâm thất)

1 → 2 → 3 → 4 → (cơ tâm thất)

1 → 4 → 2 → 3 → (cơ tâm thất)

0 nhận định đúng

1 nhận định đúng

2 nhận định đúng

3 nhận định đúng

2 biện pháp

3 biện pháp

4 biện pháp

5 biện pháp

1 hành động

2 hành động

3 hành động

4 hành động

5 đáp án đúng

6 đáp án đúng

7 đáp án đúng

8 đáp án đúng

Hệ vận động

Hệ miễn dịch

Hệ sinh dục

Hệ bài tiết

Mang tính chất bẩm sinh, bao gồm các yếu tố bảo vệ tự nhiên của cơ thể

Được thể hiện bằng sự sản xuất kháng thể có khả năng tương tác với các kháng nguyên

Có sự tham gia của các tế bào limpho T độc

Do sự tham gia của kháng thể nằm trong dịch thể nhưng không phải do tế bào limpho B tiết ra

Hệ thống thần kinh và hệ nội tiết để điều chỉnh các chức năng sống

Hệ thống miễn dịch (cơ quan, tế bào và phân tử) nhận biết và tiêu diệt tác nhân gây bệnh

Khả năng điều hòa thân nhiệt và ổn định môi trường bên trong cơ thể

Cơ chế tiết hormone và enzyme để tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng

(1), (2) và (3)

(1), (2) và (4)

(1), (3) và (4)

(1), (2), (3) và (4)

Nằm trong bụng, lọc máu

Nằm ở vùng họng, chống mầm bệnh xâm nhập

Nằm ở vùng hong, chống mầm bệnh xâm nhập

Nằm ở dưới da, điều hòa thân nhiệt

Phía sau xương ức, giữa hai phổi; là nơi tế bào lympho T biệt hóa và trưởng thành

Ở khu vực cổ, gần tuyến giáp; sản xuất ra tế bào lympho T mới từ tế bào gốc

Phổ thông mạc hầu, gần tuyến thượng thận; phá hủy các tế bào lympho T già và bị bệnh

Ở hõm nách; dự trữ tế bào lympho T trước khi chúng đi vào máu

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật và một số chất độc hại

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật và rối loạn di truyền

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật và chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật và hoá chất độc hại

Prion, virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật và rối loạn di truyền

Chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt, lão hoá, hoá chất độc hại

Hiện tượng hệ thống miễn dịch hoạt động chống lại một số phần tử của cơ thể do nhầm tưởng đó là kháng nguyên

Hiện tượng hệ thống miễn dịch hoạt động chống lại một số phần tử của cơ thể do nhầm tưởng đó là kháng sinh

Phản ứng quá mức của hệ miễn dịch ở người với một số chất kích thích

Hiện tượng hệ thống miễn dịch hoạt động giúp phân biệt, loại bỏ các tác nhân gây bệnh

Lối sống thiếu khoa học

Sự thay đổi trong vật chất di truyền

Tiếp xúc với hoá chất độc hại

Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể

Virus HIV trực tiếp tấn công và nhân lên trong tế bào T-CD4, làm giảm số lượng tế bào này - chìa khóa điều hoà miễn dịch

Sự suy giảm các tế bào T-CD4 dưới ngưỡng nhất định ( $$<200$$ tế bào/mm $$^3$$ máu) được xem là dấu hiệu chính thức của hội chứng AIDS

Mặc dù có khả năng gây bệnh, nhưng virus HIV không thể tấn công trực tiếp các tế bào đại thực bào do chúng có khả năng chống lại sự nhân lên của virus

Nguyên nhân khiến việc điều trị HIV bằng thuốc kháng virus (ARV) không thể loại bỏ hoàn toàn virus là do virus tích hợp bộ gen vào bộ gen của tế bào chủ

Bệnh tự miễn xảy ra khi cơ thể không phân biệt được "tự thân" và "không tự thân" tạo ra kháng thể chống lại các thành phần của chính mình

Các cơ quan thường bị tổn thương trong các bệnh tự miễn bao gồm da, khớp, thận và tuyến giáp do các phản ứng viêm liên tục và sự tấn công của tế bào miễn dịch

Nguyên nhân là do môi trường sống ô nhiễm làm cho hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại protein phi histon phá huỷ tế bào gây phản ứng viêm

Việc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong điều trị bệnh tự miễn giúp giảm các triệu chứng nghiêm trọng, nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ nhiễm trùng cơ hội cho người bệnh

Đáp ứng miễn dịch sơ cấp là phản ứng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lần đầu với cùng một loại kháng nguyên (hoặc vaccine)

Các tế bào B và T nhớ được hình thành sau lần tiêm vaccine nguyên đầu tiên là cơ sở cho đáp ứng miễn dịch thứ cấp

So với đáp ứng miễn dịch sơ cấp, đáp ứng miễn dịch thứ cấp có thời gian tồn tại dài hơn và nồng độ kháng thể đạt đỉnh thấp hơn

Việc tiêm vaccine nhắc lại có tác dụng duy trì thể trạng bảo vệ và với nồng độ kích thích các tế bào nhớ hoạt động, tăng số lượng và tăng cường khả năng sản xuất kháng thể chống bệnh

Các nhóm bệnh nhân suy giảm miễn dịch có nguy cơ rất cao khi gặp vi khuẩn độc hại, nhưng khi điều kiện vệ sinh chuồng trại kém thì tất cả đều dễ mắc bệnh

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ khắc nghiệt, dinh dưỡng kém và stress kéo dài có thể làm suy giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ mắc bệnh

Khi có kiểu gen kháng bệnh tốt, dù có sự mất cân bằng trong hệ vi sinh vật đường ruột của động vật cũng không ảnh hưởng đến miễn dịch

Trong chăn nuôi vật nuôi, chỉ cần tăng cường lọc các thể có khả năng tăng trưởng nhanh, bỏ qua yếu tố di truyền kháng bệnh sẽ không làm tăng tần suất bệnh dịch trong tương lai

Tỉ lệ tiêm phòng 95% giúp hình thành miễn dịch cộng đồng, bảo vệ gián tiếp những cá nhân chưa tiêm hoặc không thể tiêm vaccine

Miễn dịch cộng đồng làm giảm khả năng lưu hành và lây lan mầm bệnh, qua đó bảo vệ những người có hệ miễn dịch suy yếu

Khi dịch bùng phát, khả năng lây nhiễm ở trường có tỉ lệ tiêm phòng 60% sẽ thấp hơn trường có tỉ lệ 95%

Khi tỉ lệ tiêm chủng đạt ngưỡng cao, vaccine góp phần chuyển dịch bệnh từ nguy cơ bùng phát rộng sang các ca lẻ tẻ, dễ kiểm soát

Bài tiết là quá trình thải chất dư thừa, chất độc qua nước tiểu và qua phân

Bài tiết là quá trình thải chất dư thừa; chất độc có thể tạo ra trong quá trình sinh trưởng và phát triển

Bài tiết là quá trình thải chất dư thừa, chất độc sinh ra do quá trình trao đổi chất của các tế bào, mô, cơ quan trong cơ thể

Bài tiết là quá trình thải chất dư thừa, chất độc thông qua hô hấp, bài tiết mồ hôi và nước tiểu

Thải chất dư thừa, chất độc qua nước tiểu và qua phân

Thải chất dư thừa, chất độc do cơ thể tạo ra trong quá trình sinh trưởng và phát triển

Thải độc cho cơ thể và duy trì cân bằng nội môi

Duy trì cân bằng nội môi

Nội môi trở nên ổn định hơn

Chất độc hại tích tụ, gây mất cân bằng nội môi

Tốc độ chuyển hoá vật chất tăng lên

Cơ thể hấp thu được nhiều chất dinh dưỡng hơn

Thận

Gan

Phổi

Mật

Gan

Ruột

Thận

Phổi

Thận

Gan

Phổi

Mạch máu

Bên trong cơ thể, giúp tế bào thực hiện quá trình trao đổi chất

Bên ngoài cơ thể, giúp tế bào thực hiện quá trình trao đổi chất

Bên trong cơ thể, giúp tế bào thực hiện quá trình hình thành nước tiểu

Bên trong cơ thể, giúp tế bào thực hiện quá trình thải chất độc

Tất cả các tế bào trong cơ thể

Các cơ quan tiêu hoá, hô hấp

Máu, nước tiểu, nước mồ hôi

Máu, dịch mô và bạch huyết

Cân bằng máu và thân nhiệt

Cân bằng nội môi

Cân bằng độ pH

Cân bằng huyết áp

2,7 – 8,7

4,1 – 5,6

1,5 – 6,0

5,5 – 6,5

70 – 92%

90 – 92%

95 – 98%

65 – 76%

Hình thành nước tiểu, đào thải chất thừa – chất độc hại ra khỏi cơ thể

Hình thành nước tiểu đầu, đào thải chất khoáng, nước ra khỏi cơ thể

Hình thành máu, đào thải chất khoáng, nước ra khỏi cơ thể

Hình thành "thận nhuận", đào thải chất thừa – các chất độc hại ra khỏi cơ thể

Tăng tái hấp thụ nước ở ống lượn gần và ống góp

Tăng tái hấp thụ nước ở ống lượn xa và ống lượn gần

Tăng tái hấp thụ nước ở khoang Bowman và ống góp

Tăng tái hấp thụ nước ở ống lượn xa và ống góp

$$1$$ lít/ngày

$$1{,}5$$ lít/ngày

$$2$$ lít/ngày

$$2{,}5$$ lít/ngày

$$3$$ g/ngày

$$4$$ g/ngày

$$5$$ g/ngày

$$6$$ g/ngày

$$21$$ kg/m $$^2$$

$$22$$ kg/m $$^2$$

$$23$$ kg/m $$^2$$

$$24$$ kg/m $$^2$$

$$250$$ mg

$$500$$ mg

$$1000$$ mg

$$2000$$ mg

Đường phân → Chu trình Krebs → Chuỗi chuyền electron hô hấp

Đường phân → Lên men rượu → Chu trình Calvin

Chu trình Krebs → Quang hợp sáng → Chuỗi chuyền electron

Quang hợp tối → Đường phân → Chuỗi chuyền electron hô hấp

Lấy thức ăn; tiêu hoá; hấp thu chất dinh dưỡng; đồng hoá các chất

Hô hấp; bài tiết; lấy thức ăn; vận chuyển

Tiêu hoá; bài tiết; tuần hoàn; hô hấp

Lấy thức ăn; hấp thu; bài tiết; quang hợp

Tiêu hoá nội bào bên trong các tế bào

Tiêu hoá ngoại bào trong khoang tiêu hoá

Vừa nội bào vừa ngoại bào

Không có tiêu hoá, thức ăn hấp thu trực tiếp qua da

Kết hợp tiêu hoá ngoại bào trong túi và tiêu hoá nội bào ở tế bào thành túi

Chỉ tiêu hoá nội bào hoàn toàn

Chỉ tiêu hoá ngoại bào hoàn toàn, không có nội bào

Không có miệng, thức ăn đi một chiều

Tiêu hoá ngoại bào chủ yếu trong ống, thức ăn đi một chiều từ miệng đến hậu môn

Tiêu hoá nội bào là chủ yếu, không có sự chuyên hoá cơ quan

Không có hậu môn, thức ăn ra cùng lỗ miệng

Ống tiêu hoá chỉ có một khoang chung, không có các đoạn chuyên hoá

Nút xoang (SA) với các tế bào phát nhịp tự phát

Cơ tim thất với sợi Purkinje co bóp mạnh

Hệ thần kinh giao cảm chi phối thường trực

Van hai lá điều chỉnh nhịp đập

Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia

Duy trì vận động thể lực đều đặn

Ăn nhiều muối và chất béo bão hoà để tăng năng lượng

Theo dõi và kiểm soát huyết áp, mỡ máu định kỳ