Kinh tế phát triển, đất nước thái bình, thịnh trị.

Nhà Trần khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng.

Kinh tế trì trệ, nạn mất mùa xảy ra liên tiếp.

Các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp nơi.

Nhà Trần lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy yếu trên nhiều lĩnh vực.

Hàng loạt cuộc khởi nghĩa chống giặc Minh bùng lên ở khắp mọi nơi.

Đất nước độc lập, tự chủ, kinh tế phát triển hơn so với giai đoạn trước

Đất nước có nhiều biến động song nền kinh tế vẫn tiếp tục phát triển.

tổ chức kháng chiến chống quân Xiêm.

tổ chức kháng chiến chống quân Thanh.

mở rộng lãnh thổ về phía Nam.

tiến hành cuộc cải cách sâu rộng.

Hạn chế gia nô, chủ gia nô chỉ được có một số nô tì nhất định.

Hạn chế sự phát triển thái quá của Phật giáo và Đạo giáo.

Xóa bỏ tình trạng che giấu, gian dối về ruộng đất.

Thành lập nhiều cơ quan, đặt ra nhiều chức quan mới.

Gả các công chúa cho các tù trưởng miền núi.

Thi hành chính sách thần phục nhà Minh.

Tăng cường lực lượng quân đội chính quy.

Quan hệ hoà hiếu với Chăm-pa, Chân Lạp.

In và phát hành tiền giấy.

Đặt thêm các đơn vị hành chính.

Ban hành hình luật mới.

Thải hồi những binh sĩ già yếu.

cho phát hành tiền giấy.

ban hành chính sách hạn điền.

cải cách chế độ giáo dục.

thống nhất đơn vị đo lường.

Văn hoá - giáo dục.

Chính trị - quân sự.

Kinh tế - xã hội.

Thể thao - du lịch.

đề cao Nho giáo, hạn chế Phật giáo và Đạo giáo.

chú trọng Nho giáo và Phật giáo, hạn chế Đạo giáo.

khuyến khích Phật giáo, hạn chế Nho giáo.

hạn chế Nho giáo và Phật giáo, đề cao Đạo giáo.

Luỹ Trường Dực.

Luỹ Bán Bích.

Thành Nhà Hồ.

Kinh thành Huế.

Phật giáo.

Đạo giáo.

Nho giáo.

Thiên chúa giáo.

Góp phần nâng cao tiềm lực quốc phòng.

Giúp nông dân có thêm ruộng đất để sản xuất.

Văn hoá dân tộc, nhất là chữ Nôm được đề cao.

Giữ vững nền độc lập dài lâu cho dân tộc.

Vai trò, sức mạnh của nhà nước được tăng cường.

Đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng.

Lĩnh vực quân đội, quốc phòng được củng cố.

Giúp Đại Việt thoát khỏi nguy cơ bị xâm lược.

Bước đầu ổn định tình hình xã hội, củng cố tiềm lực đất nước.

Là cuộc cải cách triệt để giúp đất nước phát triển thịnh vượng.

Góp phần xây dựng nền văn hoá, giáo dục mang bản sắc dân tộc.

Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về việc trị nước.

Nội bộ triều đình có nhiều mâu thuẫn, biến động.

Nền kinh tế sa sút, nạn đói diễn ra thường xuyên.

Đất nước đứng trước nguy cơ bị nhà Minh xâm lược.

Chế độ phong kiến lâm vào khủng hoảng trầm trọng.

kinh tế

giáo dục

hành chính

văn hóa

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Phật giáo

Đạo giáo

Nho giáo

Thiên chúa giáo

Quân điền

Hạn điền

Hạn nô

Lộc điền

Điền trang

Lộc điền

Quân điền

Hạn điền

Tam ty

Lục bộ

Lục khoa

Thông chính ty

Hà Nội

Phú Xuân

Quảng Nam

Tây Đô

phủ, huyện/châu, xã

tỉnh/thành phố, huyện, xã

lộ, trấn, phủ, huyện/châu

tỉnh, phủ, huyện, làng

dòng dõi tôn thất

tiến cử

giáo dục - khoa cử

tập ấm

Tăng cường quyền lực của hoàng đế và củng cố bộ máy nhà nước.

Giải quyết tình trạng khủng hoảng trầm trọng của đất nước bấy giờ.

Biến nước ta trở thành cường quốc lớn mạnh hàng đầu trong khu vực.

Tăng cường tiềm lực đất nước chuẩn bị đối phó với giặc ngoại xâm.

Bãi bỏ nhiều cơ quan, chức quan cũ.

Chú trọng đổi mới giáo dục khoa cử.

Ban hành chính sách hạn điền và hạn nô.

Coi trọng bảo vệ quyền lợi phụ nữ, trẻ em.

Hình luật.

Hình thư.

Quốc triều hình luật.

Hoàng Việt luật lệ.

cuộc cải cách trên nhiều lĩnh vực.

mở cuộc tiến công sang Trung Quốc.

công cuộc thống nhất đất nước.

khuyến khích phát triển ngoại thương.

đề cao quyền tự do, dân chủ của nhân dân.

bảo vệ tuyệt đối quyền và lợi ích của vua.

bảo vệ quyền và lợi ích của quân cấm binh.

bảo vệ quyền lợi và địa vị của người phụ nữ.

Cơ quan giúp việc cho Lục Tự, Lục khoa

Theo dõi, giám sát hoạt động của Lục khoa

Cơ quan cao cấp chủ chốt trong triều đình

Phụ trách hoạt động quân sự của nhà nước

Chia đất nước thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô

Xóa bỏ hầu hết các chức quan đại thần có quyền lực lớn

Giữ lại một số ít quan đại thần cùng vua bàn việc khi cần

Tổ chức hoàn thiện cơ cấu, chức năng của Lục Bộ, Lục khoa

Nâng cao tiềm lực quốc gia, đẩy lùi nguy cơ ngoại xâm cận kề

Đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng trầm trọng

Góp phần ổn định và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội Đại Việt

Hoàn thành thống nhất đất nước về mặt lãnh thổ và hành chính

Thành lập Lục bộ đảm nhiệm công việc chủ yếu của quốc gia

Tăng cường chế độ kiểm tra, giám sát lẫn nhau giữa các cơ quan

Chia cả nước từ 5 đạo thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô

Đề cao Nho giáo, đưa Nho giáo trở thành hệ tư tưởng độc tôn

Quy định chặt chẽ chế độ khoa cử

Thành lập Lục khoa giám sát Lục bộ

Ban hành chế độ lộc điền và quân điền

Hạn chế quyền lực của vương hầu, quý tộc

Bãi bỏ hầu hết các chức quan đại thần có quyền lực lớn.

Chú trọng xây dựng đội ngũ quan lại có phẩm chất tốt.

Chú trọng hoàn thiện hệ thống pháp luật quản lý đất nước.

Tổ chức các kì thi khảo võ nghệ để tuyển chọn tướng sĩ.

Cải cách chủ yếu mô phỏng theo mô hình nhà Minh (Trung Quốc).

Cải cách thành công trọn vẹn và mang tính triệt để trên mọi lĩnh vực.

Cải cách nhằm tập trung quyền lực về tay vua và triều đình trung ương.

Cải cách toàn diện, quy mô lớn nhưng tập trung vào lĩnh vực quân đội.

Quân điền.

Hạn điền.

Hạn nô.

Lộc điền.

Hành chính.

Giáo dục.

Kinh tế.

Ngoại giao.

Quân đội.

Văn hóa.

Luật pháp.

Kinh tế.

xóa bỏ tình trạng các cứ địa phương, phân quyền ở hai đầu đất nước.

khuyến khích và đề cao sử dụng chữ Nôm trong thi cử.

hạn chế sỡ hữu ruộng đất quy mô lớn của quý tộc tôn thất.

xây dựng quân đội và củng cố tiềm lực quốc phòng của đất nước.

tập trung quyền lực vào tay vua và triều đình trung ương.

đề cao Nho học và tôn vinh các bậc trí thức Nho học.

phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc.

tăng cường sự ràng buộc lẫn nhau giữa các cơ quan.

Chia đất nước thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô.

Xóa bỏ hầu hết các chức quan đại thần có quyền lực lớn.

Thành lập cơ quan đứng đầu các đạo Thừa tuyên là Tam ty.

Bãi bỏ lộ, trấn cũ, thành lập hệ thống phủ, huyện/châu, xã.

Mở ra khả năng độc lập, tự chủ đầu tiên cho dân tộc ta.

Làm chuyển biến toàn bộ các hoạt động của quốc gia.

Tạo thế và lực cho ta đánh bại quân xâm lược Minh.

Tạo tiền đề cho cuộc chiến tranh xâm lược phương Bắc.

Quy định chặt chẽ kỉ luật quân đội và huấn luyện, tập trận.

Thải hồi những binh sĩ già yếu, bổ sung người khỏe mạnh.

Tăng cường tuyển quân quy mô lớn, ồ ạt ở các địa phương.

Chú trọng cải tiến vũ khí, phòng thủ những nơi hiểm yếu.

có sự gia tăng hình phạt đối với người phạm tội nếu đã đến tuổi trưởng thành.

có sự phân biệt hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ.

đề cao quyền lợi và địa vị của nam giới, quy định cụ thể về

xóa bỏ hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ

Không để quyền lực tập trung quá nhiều vào một cơ quan, để ngăn chặn sự lộng quyền.

Xây dựng quy chế vận hành bộ máy nhà nước trên nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân dân.

Các cơ quan Nhà nước giảm sát lẫn nhau để hạn chế sự lạm quyền và nâng cao trách nhiệm.

Thanh lọc, tỉnh giản một số chức quan, cơ quan và các cấp chính quyền trung gian.

Gia Long.

Minh Mạng.

Tự Đức.

Thiệu Trị.

Chế độ quân chủ chuyên chế đang trong thời kì thịnh trị.

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh

Bộ máy chính quyền nhà nước chưa hoàn thiện, đồng bộ

Đất nước đứng trước nguy cơ xâm lược từ nhà Thanh

Tập trung quyền lực vào tay vua

Thúc đẩy kinh tế tư bản chủ nghĩa

Ngăn ngừa nguy cơ giặc ngoại xâm

Khôi phục nền giáo dục Nho học

Lục bộ, Lục khoa, Lục tự

Đô ty, Thừa ty, Hiến ty

Đô sát viện, Cơ mật viện

Thông chính ty, Quốc Tử Giám

Kinh tế.

Văn hóa.

Quốc phòng.

Hành chính.

Đạo thừa tuyên, phủ, huyện/châu, xã.

Tỉnh/thành phố, huyện/châu, xã.

Lộ, trấn, phủ, huyện/châu, xã.

Tỉnh, phủ, huyện/châu, tổng, xã.

Hoàn thiện cơ cấu, chức năng của Lục bộ.

Ban hành chính sách hạn điền và hạn nô.

Tăng cường giám sát lẫn nhau giữa các cơ quan.

Phân chia lại đơn vị hành chính ở cấp địa phương.

Giúp vua khởi thảo các văn bản hành chính.

Kiểm tra, giám sát hoạt động của Lục bộ.

Phụ trách nhân khẩu, thu thuế trong cả nước.

Xướng danh những người đỗ trong kì thi Đình.

Tiếp nhận và xử lý các loại công văn, giấy tờ.

Can gián nhà vua và giám sát các cơ quan.

Phụ trách nhân khẩu, thu thuế trong cả nước.

Phụ trách bang giao, đón tiếp sứ thần nước ngoài.

Đô ty, Thừa ty, Hiến ty.

Lục bộ, Lục khoa.

Tổng đốc, Tuần phủ.

Lục khoa, Lục tự.

Đưa đất nước phát triển lên chế độ tư bản chủ nghĩa.

Thúc đẩy bộ máy chính quyền các cấp hoạt động hiệu quả.

Góp phần mở cửa và hội nhập nền kinh tế khu vực.

Hoàn thành thống nhất đất nước về mặt lãnh thổ.

Xây dựng được chế độ quân chủ trung ương tập quyền cao độ.

Thống nhất đơn vị hành chính địa phương trong cả nước.

Tổ chức cơ cấu bộ máy nhà nước gọn nhẹ, chặt chẽ.

Xây dựng chế độ quân chủ trung ương phân quyền cao độ.

văn hóa.

quân sự.

giáo dục.

luật pháp.

30 tỉnh và 1 phủ Thừa Thiên.

Bắc Thành, Gia Định thành.

13 đạo thừa tuyên và các phủ

các lộ, trấn, phủ, huyện/châu.

tình hình an ninh - xã hội ở nhiều địa phương bất ổn.

bộ máy nhà nước phong kiến cơ bản đã hoàn chỉnh.

tình trạng phân quyền, thiếu thống nhất còn tồn tại.

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa thâm nhập mạnh.

Khắc phục tình trạng phân quyền, thiếu thống nhất.

Tăng cường tính thống nhất và tiềm lực của đất nước.

Tập trung quyền lực và hoàn thiện bộ máy nhà nước.

Xóa bỏ tình trạng "bế quan tỏa cảng" của đất nước.

Xóa bỏ tình trạng "bế quan tỏa cảng" của đất nước.

Ngăn chặn mọi nguy cơ xâm lược từ bên ngoài.

Đặt cơ sở cho sự phân chia tỉnh, huyện hiện nay.

Hoàn thành thống nhất đất nước về mặt lãnh thổ.

Nâng cao vai trò quản lí của chính quyền ở trung ương.

Khuyến khích, tạo điều kiện cho ngoại thương phát triển.

Ưu tiên cho sự nghiệp thống nhất đất nước về lãnh thổ.

Chú trọng phát triển kinh tế, xã hội theo hướng tư bản.

Cách thức tổ chức bộ máy nhà nước ở trung ương.

Cách thức phân chia đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Tập trung cao độ quyền lực vào trong tay nhà vua.

Ưu tiên bổ nhiệm quan lại là người ở địa phương.

Bước đầu xây dựng chế độ quân chủ trung ương tập quyền.

Tổ chức cơ cấu bộ máy nhà nước gọn nhẹ, chặt chẽ.

Củng cố tiềm lực của đất nước để đối phó với giặc ngoại xâm.

Đưa Phật giáo trở thành tôn giáo có vai trò quan trọng.

Thành lập lục Bộ để giúp việc cho nhà vua.

Tăng cường quyền lực tuyệt đối của nhà vua.

Thành lập các cơ quan Nội các và Cơ mật viện.

Củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền.

cải cách nặng về củng cố bộ máy nhà nước, ít chú ý đến phát triển kinh tế-xã hội.

cải cách làm tăng thêm tình trạng cát cứ, phân quyền, thiếu thống nhất ở các địa phương.

sự giám sát, ràng buộc lẫn nhau giữa các cơ quan, chức quan rất mờ nhạt.

bộ máy nhà nước cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả hơn thời kì trước.