thiết bị đo

phân bố kích thước hạt và hàm ẩm

cảm quan người đo

lực cố kết bên trong của bột

lực ma sát của bột với thiết bị

máy xát hạt

máy tạo hạt tầng sôi

máy tạo hạt compact

máy tạo hạt cao tốc

20v

25v

30v

22v

viên trần

viên bao phim

viên bao tan trong ruột

viên bao đường

đánh giá sự đồng nhất giữa các lô, mẻ sản xuất

đánh giá ảnh hưởng của lực cố kết bên trong và kết quả lực ma sát bên ngoài của hạt

đánh giá lực cố kết bên trong của hạt

đánh giá lực ma sát bên ngoài của hạt

chỉ cần ktra trọng lượng trung bình của viên

chỉ cần đảm bảo lực dập viên đạt tiêu chuẩn

độ đồng đều trong lô, độ ổn định giữa các lô, hạn dùng và điều kiện bao bì-bảo quản-vận chuyển

chỉ cần ktra độ cứng và độ rã của viên

0,02%

2%

3%

5%

tùy theo mặt hàng cụ thể

Phân bố cỡ hạt

Đường kính trung bình hạt

Tính chảy của hạt

Độ xốp của hạt

Độ rã, độ hoà tan

Độ cứng, độ rã

Độ mài mòn, độ cứng

Độ hoà tan, độ mài mòn

10v

20v

30v

40v

50v

Giảm ma sát trượt giữa các hạt

Giảm ma sát giữa viên và thành cối

Có vai trò trong tất cả các hiện tượng do ma sát gây ra khi dập viên

Giảm ma sát giữa các lớp bột trượt

Nguyên liệu không đạt yêu cầu về chất lượng

Phương pháp sản xuất không phù hợp

Độ chảy cối không đạt tiêu chuẩn

do chế độ bảo quản không tốt

Do có sự tương tác tá dược và dược chất

Lớn hơn hoặc bằng 15 phút

Nhỏ hơn hoặc bằng 15 phút

15 phút

30p

60p

Viên cho tác dụng tại chỗ trong đường tiêu hoá

Viên chứa dược chất rất dễ tan

Viên bao tan trong ruột

Viên phóng giải phóng dược chất kéo dài

Hạt tạo ra bằng phương pháp đùn, tạo cầu

Hạt tạo ra bằng phương pháp xát hạt trên máy lắc tạo hạt

Hạt tạo ra bằng phương pháp xát hạt trên máy xát hạt cao tốc

Hạt tạo ra bằng thiết bị bị đầm lăn

Hạt tạo ra bằng thiết bị tầng sôi

100 độ C

Sấy đến khối lượng không đổi

Sấy vừa phải ở nhiệt độ 50 - 60 độ C và thời gian sấy tuỳ từng loại sản phẩm

Sấy ở 40 độ C trong 5 giờ

20 - 30%

30 - 40%

40 - 50%

50 - 60%

Có sẵn trong nguyên liệu

Có sẵn trong chất màu

Do nấu siro ở nhiệt độ quá cao

Sinh ra trong quá trình bao, nhất là giai đoạn sấy viên

4 - 7%

7 - 10%

10 - 13%

13 - 16%

20 - 30%

1. dễ thấm dung môi

1. dịch chiết có nhiều tạp chất

1. dễ lọc lấy dịch chiết 

khó khuấy trộn, khó rút dịch chiết

1. có nhiệt độ sôi thấp nên dễ cô đặc dịch chiết 

rẻ tiền, dễ kiếm

1. dung môi vạn năng, hòa tan được nhiều nhóm chất phân cực và kém phân cực 

1. gây trương nở dược liệu, khó chiết ngấm kiệt 

phối hợp được với cồn và một số hợp chất acid và kiềm

chiết hồi lưu

1. chiết ngược dòng 

chiết ngâm lạnh

chiết ngấm kiệt

chiết ngược dòng

1. chiết ngấm kiệt 

chiết hồi lưu

1. chiết ngâm

1. ưu điểm của pp là chiết xuất liên tục không gián đoạn 

hàm lượng hoạt chất trong dược liệu giảm dần từ trái qua phải

hàm lượng hoạt chất trong dịch chiết giảm dần từ phải qua trái

dung môi đi cùng chiều với khối dược liệu

sau khi thấy bã dược liệu đi ra khỏi thiết bị, cần phải dừng quá trình chiết xuất để tháo bã hoàn toàn ra khỏi thiết bị

Hơi ẩm trương nở có thể được loại bỏ hoàn toàn bằng pp sấy đối lưu

1. Hơi ẩm hấp phụ là hơi ẩm trên bề mặt của vật

1. Hơi ẩm mao quản là hơi ẩm thấm ướt hoàn toàn vào vật ẩm, ví dụ như dạng gel, polymer 

1. Hơi ẩm trương nở là hơi ẩm trong lỗ xốp của vật ẩm 

sấy đối lưu

đông khô

phun sấy

sấy

1. phun sấy 

1. sấy đối lưu 

1. đông khô

sấy

1. không áp dụng được cho các hoạt chất dễ nhạy cảm với nhiệt 

nguyên lý dựa trên hiện tượng thăng hoa của nước trong môi trường chân không

được thực hiện ở nhiệt độ rất thấp

1. sản phẩm thu được có cấu trúc khó hòa tan trở lại 

1. pp ngâm có thể dễ dạng chiết kiệt hoạt chất trong một lần 

1. tốn thời gian, tốn dung môi

1. đơn giản, dễ tiến hành, dễ nâng quy mô

quá trình làm bay hơi dung môi sau đó có thể bảo vệ được hoạt chất

việc điều chỉnh hàm lượng được thực hiện bằng cách trộn thêm tá dược trơ

việc điều chỉnh hàm lượng được tiến hành bằng cách thêm nước vào cao hoặc cô bớt nước

cao được chiết xuất từ một lượng dược liệu và dung môi nhất định

1. việc điều chỉnh hàm lượng được tiến hành bằng cách thêm nước vào cao hoặc cô bớt nước

cao được điều chỉnh hàm lượng các thành phần có hoạt tính đến một giới hạn nhất định

dược liệu luôn tiếp xúc với nhiều dung môi mới

1. tiết kiệm dung môi 

1. không cần thấm ẩm dược liệu trước khi chiết 

dịch chiết thu được có nồng độ hoạt chất thấp

chiết ngấm kiệt bán liên tục

chiết hồi lưu

1. chiết ngược dòng 

1. chiết ngâm liên tục 

tăng diện tích bề mặt tiếp xúc pha

1. màng tế bào được bảo toàn nguyên vẹn 

1. tăng quãng đường khuếch tán 

dung môi khó thấm hơn vào dược liệu

giảm quãng đường khuếch tán

1. phân hủy các hoạt chất kém bền với nhiệt 

1. giảm tốc độ bay hơi dung môi

làm giảm áp suất nếu chiết trong hệ kín

tăng độ tan của tạp chất trong dịch chiết

hấp phụ chất lên pha tĩnh

1. trao đổi ion ( loại cation ) 

1. loại cỡ/ lọc gel 

phun sấy

đông khô

sấy đối slưu

1. nhiệt độ thực tế trên nguyên liệu từ 100 - 120 độ C 

nhược điểm là cao chiết sẽ phải tiếp xúc với nhiệt trong thời gian dài

cao đặc sẽ được phun sương vào buồng sấy có hơi nóng

sản phẩm cho ra có dạng bột mịn, xốp, dễ hòa tan

sản phẩm thu được là cao đặc dạng bánh hoặc dạng miếng

1

2

3

4

các hợp chất phân cực sẽ phân bố ở pha alcol

pha nước và pha alcol tan vào nhau hoàn toàn ở mọi nồng độ

pha alcol có thể tách lớp với pha nước muối ở mọi nồng độ

1. các hợp chất kém phân cực sẽ phân bố ở pha alcol

các hợp chất phân cực hơn sẽ phân bố ở pha nước muối

chiết hồi lưu

chiết ngâm

chiết ngược dòng

1. chiết ngấm kiệt 

1. loại cỡ/ lọc gel 

hấp phụ chất lên pha tĩnh

1. trao đổi ion ( loại cation)

1. COO-H+

1. SO3-H+

1. CH2N+(CH3)3Cl-

1. CH2NH3+Cl-

dung môi có độ phân cực thấp có thể chiết capsaicin tốt hơn

1. capsaicin là hợp chất phân cực nên dung môi như methanol sẽ dễ hòa tan hơn hexan

1. dung môi có độ phân cực cao có thể chiết capsaicin tốt hơn 

1. capsaicin là hợp chất kém phân cực nên dung môi như hexan, ethyl acetat sẽ dễ hòa tan hơn methanol

có sự chênh lệch nồng độ cao giữa trong và ngoài tế bào

kích thước tiểu phân bột dược liệu giảm

1. có sự cân bằng nồng độ giữa bên trong và bên ngoài tế bào thực vật 

1. diện tích bề mặt tiếp xúc pha tăng 

1. chỉ sử dụng trong nghiên cứu, không dùng trong công nghiệp dược

1. dung môi sử dụng là ethanol và nước 

sử dụng được trong công nghiệp dược và thực phẩm

1. cơ chế tinh chế là trao đổi ion 

1. hấp phụ chất lên hạt nhựa 

1. chiết phân bố lỏng - lỏng 

trao đổi ion 

MeOH được sử dụng phổ biến vì dễ tạo được hệ phân bố hai pha thân nước

1. Pha nước muối thường sử dụng muối hữu cơ như natri acetat thay vì muối vô cơ

1. Isopropanol được sử dụng phổ biến vì hòa tan chất kém phân cực tốt hơn

1. Ethanol được sử dụng phổ biến vì giá thành rẻ và không độc

     n-hexan < chloroform < aceton < methanol < nước

n-hexan < aceton < chloroform < ethanol < nước

n-hexan < aceton < chloroform < ethanol < nước

chloroform < n-hexan < aceton < nước < methanol

 Loại bỏ tạp tan trong nước ở cao chiết

Thu alkaloid dạng muối

Loại bỏ tạp kém phân cực

Thu alkaloid dạng base

 Scopolamin dạng base

Scopolamin dạng muối

Hyoscymain dạng muối

Hyoscymain dạng base

Scopolamin dạng base

Scopolamin dạng muối

Hyoscymain dạng muối

    Hyoscymain dạng base

Được sử dụng để loại bỏ chất béo khỏi dược liệu

Hòa tan được nhiều hoạt chất

Khó bảo quản do vi sinh vật dễ phát triển

Có nhiệt độ sôi cao hơn nước

Dung môi an toàn cho chiết xuất (thuộc nhóm 3 của USFDA)

Thời gian sấy ngắn, áp dụng cho nguyên liệu nhạy cảm với nhiệt

 Gây hiện tượng cứng vỏ, làm giảm tốc độ sấy

Tốc độ làm khô mẫu đồng đều.

Trải mỏng cao đặc ở các khay và sấy ở nhiệt độ 70-95 độ C

 Chiết alkaloid dạng base

Loại tạp tan phân cực

Chiết alkaloid dạng muối

 Loại tạp tan trong dung môi hữu cơ

COO-H+

 CH2NH3+CI-

CH2N+(CH3)3CI-

SO3-H+

nước

aceton

ethanol

cloroform

Dung dịch muối luôn tạo hai pha phân biệt với còn ở mọi nồng độ

Pha alcol trong hệ này sẽ chiết các hợp chất phân cực trong dược liệu

Bao gồm pha cồn và pha nước muối

Khi chiết xuất bằng hệ hai pha lỏng thân nước cần có sự trợ giúp của siêu âm hoặc vi sóng

Chất có phân tử nhỏ được rửa giải ra trước, chất có phân tử lớn được rửa giải sau

Chất tan hấp phụ lên hạt gel

Chất tan có kích thước phù hợp đi qua các lỗ xốp trên hạt gel

Chất có phân tử lớn được rửa giải ra trước, chất có phân tử nhỏ được rửa giải sau

Pha động đi qua các lỗ xốp trên hạt gel, còn các chất tan có kích thước nhỏ sẽ đi qua các kẽ giữa các hạt gel trương nở

Narcotin dạng muối

Morphin dạng base

Narcotin dạng base

 Morphin dạng muối

Narcotin dạng muối

Morphin dạng base

Narcotin dạng base

Morphin dạng muối

có sức căng bề mặt rất nhỏ, gần như không có

tốc độ khuếch tán cao hơn dung môi lỏng

có độ phân cực cao, tương tự ethanol

độ nhớt cao hơn dung môi lỏng