Nguồn nguyên liệu chủ yếu

Hậu quả của chọn lọc

Tín hiệu của thoái hóa

Chỉ gây rối loạn quần thể

Tác động xã hội lên sinh vật

Đột biến tức thời mạnh mẽ

Điều kiện sống tích lũy qua thế hệ

Sự thay đổi khí hậu đột ngột

Cơ thể và cấu trúc di truyền

Ngoại cảnh đơn thuần

Tập tính xã hội học

Ngẫu nhiên thuần túy

Hạt cực nhỏ mang thông tin

Bào quan tạo năng lượng

Protein điều hòa phiên mã

Hormone kích thích sinh sản

Tiêu biến hoàn toàn

Tạo nên đặc điểm con cái

Chỉ quyết định giới tính

Chỉ tạo năng lượng sống

Sao mã RNA thành protein

Trao đổi chéo nhiễm sắc thể

Sao chép DNA bằng polymerase

Sự kết hợp và truyền lại gemmules

Can thiệp của sinh vật siêu nhiên

Lai xa giữa loài khác nhau

Đột biến bức xạ nhân tạo

Chọn lọc tự nhiên và đấu tranh

Tăng quần thể vô hạn

Giảm đa dạng di truyền

Giành điều kiện thuận lợi

Ngăn mọi biến dị xảy ra

Chỉ giữ biến dị trung tính

Tăng biến dị có hại

Loại bỏ mọi biến dị

Duy trì biến dị có lợi

Chỉ sống tốt trong nuôi cấy

Ưu thế sống sót và sinh sản

Suy giảm khả năng sống

Không thay đổi tần số gen

Tích lũy qua nhiều thế hệ

Gây ra bởi dịch bệnh

Truyền thẳng bằng RNA

Di truyền chỉ qua bố

Gen nhân quyết định toàn bộ

Tế bào chất chỉ từ tinh trùng

Dòng bố truyền mạnh hơn

Con lai mang chủ yếu tế bào chất mẹ

Từ môi trường ngoài

Từ trứng của mẹ

Từ tinh trùng của bố

Từ cả hai ngang nhau

Truyền từ mẹ sang con

Chỉ truyền từ bố sang con

Truyền ngẫu nhiên không định hướng

Không thể di truyền được

Không tham gia mang bất kỳ gen nào

Chỉ mang gen chuyển hóa năng lượng

Chỉ quy định màu mắt ở động vật

Quy định giới tính và mang gen liên quan

Chỉ gặp ở NST giới tính X

Luôn tạo tỉ lệ phân li 3:1 ở F2

Chỉ xảy ra khi các gen ở các NST khác nhau

Xảy ra khi các gen cùng nằm trên một NST

Các gen ở ti thể, không qua giảm phân

Các gen ở các NST khác nhau, tái tổ hợp

Các gen rất xa nhau, luôn hoán vị tối đa

Các gen rất gần nhau, không xảy ra hoán vị

Gen luôn di truyền độc lập như Mendel

Gen ở cùng locus trên hai NST khác nhau

Gen chỉ có ở nhiễm sắc thể Y duy nhất

Gen cách xa hơn trên cùng NST, có hoán vị

Trao đổi chéo giữa NST tương đồng

Đột biến số lượng toàn bộ bộ NST

Phân li không đều ở kì sau nguyên phân

Sự nhân đôi ADN ở kì S kéo dài

Càng xa nhau tần số hoán vị càng thấp

Càng xa nhau tần số hoán vị càng cao

Chỉ ảnh hưởng khi ở trên NST giới tính

Khoảng cách không ảnh hưởng tần số

Chọn lọc đột biến thuận lợi trong quần thể

Tạo ra nhiều tổ hợp gen mới tối đa

Xác định kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội

Xác định số lượng NST của loài kiểm chứng

Đời con đồng tính về tính trạng trội

Đời con phân tính theo tỉ lệ 1:1 đặc trưng

Đời con có tỉ lệ 3 trội:1 lặn đầy đủ

Đời con chỉ xuất hiện tính trạng lặn duy nhất

Các cặp nhân tố di truyền phân ly độc lập

Mọi gen luôn di truyền liên kết hoàn toàn

Các cặp nhân tố di truyền phân ly đồng thời

Mọi alen luôn biểu hiện đồng trội như nhau

Làm tăng số lượng nhiễm sắc thể trong loài

Tạo biến dị tổ hợp phong phú cho quần thể

Làm giảm đột biến điểm xảy ra trong gen

Ổn định hoàn toàn kiểu hình qua các thế hệ

Biến đổi sắp xếp lại trình tự gen trên nhiễm sắc thể

Biến đổi trình tự nuclêôtit trong một gen đơn lẻ

Biến đổi số lượng toàn bộ bộ nhiễm sắc thể

Biến đổi vị trí gen nhưng không đổi trình tự

Lặp đoạn nhiễm sắc thể

Mất đoạn nhiễm sắc thể

Chuyển đoạn nhiễm sắc thể

Đảo đoạn nhiễm sắc thể

Đột biến điểm gen

Đột biến cấu trúc NST

Đột biến số lượng NST

Tái tổ hợp di truyền

Tăng toàn bộ số bộ NST lên gấp đôi

Có ba NST ở một cặp tương đồng

Mất một cặp NST tương đồng

Có thêm một bộ NST hoàn chỉnh

2n+1 ở một cặp

4n ở toàn bộ

2n-2 ở một cặp

3n ở toàn bộ

Đột biến điểm trong gen

Tác nhân vật lý, hoá học ngoại môi

Trao đổi chéo đồng đều

Phiên mã sai lệch ribosome

Giảm phân bình thường và thụ tinh bình thường

Giảm phân không bình thường và thụ tinh giao tử không bình thường

Nguyên phân tăng tốc và giảm phân bị ức chế

Tái bản DNA lỗi và sửa sai không hoàn tất

Thay đổi số lượng một cặp NST

Mất đoạn nhỏ của một NST

Hoán vị gen giữa hai NST tương đồng

Tăng số lượng toàn bộ bộ NST lên nhiều lần đơn bội

Đa bội do mất một cặp NST

Đa bội với số NST tăng theo bội số nguyên của cùng loài

Đa bội có nguồn từ lai khác loài

Đa bội hình thành từ đột biến điểm

3n ở toàn bộ

5n ở toàn bộ

6n ở toàn bộ

7n ở toàn bộ

Phổ biến ở thực vật

Chỉ xuất hiện ở vi khuẩn

Phổ biến ở động vật có vú

Hiếm gặp ở thực vật

Bệnh Down do chuyển đoạn 21↔14

Ung thư máu do mất đoạn 21

Tăng hoạt tính amylaza ở ruồi giấm

Tăng khả năng thụ tinh bình thường

Có ba bộ NST giống hệt nhau trong mọi tế bào

Có một bộ NST bị mất hoàn toàn trong tế bào

Có hai bộ NST của hai loài khác nhau cùng tồn tại

Có hai bộ NST từ cùng một loài trong tế bào

Do biến đổi nhiệt độ làm đứt ADN

Do tăng cường phiên mã các gen trội

Do tác nhân vật lý, hóa học và rối loạn nội bào

Do giảm hoạt tính enzim nhân đôi ADN

NST không bắt cặp trong giảm phân lần một

ADN không sao chép dẫn tới mất vật chất di truyền

Giao tử n không kết hợp được với giao tử n

Bộ NST nhân đôi nhưng thoi phân bào không hình thành

Giao tử 2n kết hợp giao tử n bình thường

Giao tử n kết hợp giao tử n bình thường

Hai giao tử 2n kết hợp với nhau

Một giao tử 3n tự thụ tinh tạo hợp tử

Chỉ ở cây rừng, quả có nhiều hạt là đa bội chẵn

Hầu hết nhóm cây, giống ăn quả không hạt thường là đa bội lẻ

Chủ yếu ở cây lá kim, quả rất nhỏ là đa bội lẻ

Ít gặp ở cây trồng, quả không hạt là đa bội chẵn

Mỗi phân tử con gồm một mạch cũ và một mạch mới

Mỗi phân tử con trộn lẫn ngẫu nhiên các đoạn mạch

Mỗi phân tử con gồm hai mạch mới tổng hợp

Mỗi phân tử con giữ nguyên hai mạch từ ADN mẹ

Loại bỏ RNA mồi trước khi tổng hợp

Tách hai mạch ADN tạo chạc chữ Y

Lắp ghép nucleotide theo nguyên tắc bổ sung

Nối các đoạn Okazaki thành mạch hoàn chỉnh

Không phụ thuộc chiều mạch khuôn

Theo chiều 3'→5' trên mạch khuôn 5'→3'

Theo cả hai chiều tùy vùng khuôn

Theo chiều 5'→3' trên mạch khuôn 3'→5'

Tổng hợp chỉ diễn ra sau khi phiên mã

Tổng hợp liên tục tạo mạch dẫn đầu

Tổng hợp gián đoạn tạo các đoạn Okazaki

Không thể làm khuôn cho polymerase

Tạo RNA mồi để khởi đầu tổng hợp

Nối các đoạn Okazaki bằng liên kết phosphodieste

Kiểm tra và sửa sai cặp base sai

Tháo cuộn siêu xoắn của ADN vòng

Không hình thành chạc tái bản dạng chữ Y

Chỉ tái bản một hướng từ nhiều điểm khởi đầu

Nhiều điểm khởi đầu, tạo nhiều đơn vị tái bản

Một điểm khởi đầu duy nhất, tái bản hai hướng

Nhận biết điểm khởi đầu và tuyển mộ helicase

Tháo cuộn siêu xoắn ADN vòng và tách ADN con

Tổng hợp mạch mới và nối đoạn Okazaki

Tháo mồi RNA và điền nucleotide còn thiếu

Để giảm lỗi sao chép bằng cách phân tán enzyme

Để hoàn thành sao chép trong thời gian hợp lý

Để tạo vòng tái bản duy trì cấu trúc siêu xoắn

Để phiên mã diễn ra đồng thời với tái bản

Dừng sau vài kilobase để nhập mạch

Theo ba hướng tạo lưới tái bản phức tạp

Theo hai hướng tạo thành vòng tái bản

Theo một hướng tạo mạch dẫn đầu duy nhất

Tái bản diễn ra thường xuyên theo nhu cầu

Tái bản tạo mARN, tARN và rARN

Tái bản sao chép toàn bộ ADN cho tế bào con

Tái bản tổng hợp ARN để tạo protein

Nhiều loại ARN chức năng

Hai phân tử ADN con giống nhau

Một ADN mẹ và một ARN con

Một chuỗi polypeptide hoàn chỉnh

Ligase

ADN polymerase

Helicase

ARN polymerase

Mỗi gen dùng đồng thời hai mạch khuôn

Cả hai mạch ADN đều làm khuôn

Chỉ một mạch ADN làm khuôn

Không có mạch khuôn, ARN tự sao chép

Trong quá trình nguyên phân giữa kỳ

Pha G1 của chu kỳ tế bào

Pha S của chu kỳ tế bào

Bất kỳ lúc nào theo nhu cầu tế bào

Amino acid tự do được polymerase gắn vào rRNA

Amino acid tự do tự động chuyển thành peptid

Amino acid tự do liên kết hợp chất giàu ATP nhờ enzyme

Amino acid tự do gắn tRNA nhờ GTP không enzyme

Tái bản chỉ dùng một mạch khuôn, phiên mã dùng hai

Tái bản diễn ra thường xuyên, phiên mã chỉ pha S

Tái bản tạo hai ADN con, phiên mã tạo các loại ARN

Tái bản dùng ARN polymerase, phiên mã dùng helicase

Formyl methionine fMet

Methionine không formyl hóa

Valine đầu tiên đặc hiệu

Leucine đã hoạt hóa

Tiểu đơn vị lớn ribosome

Tiểu đơn vị bé ribosome

Cả hai cùng lúc

Không có tiểu đơn vị nào

Không có hướng cố định

Từ giữa ra hai đầu

5’ đến 3’ trên mARN

3’ đến 5’ trên mARN

UGA mã kết thúc

AUG mã methionine

UAG mã kết thúc

GUG mã valine

Isoleucine đã hoạt hóa

Formyl methionine fMet

Valine đặc hiệu đầu

Methionine Met không formyl

Vị trí E exit

Vị trí P peptidyl

Vị trí A aminoacyl

Vị trí S synthase

Vị trí P peptidyl

Vị trí A aminoacyl

Vị trí D donor

Vị trí E exit

Ngoài ribosome tự do

Vị trí E của ribosome

Vị trí P của ribosome

Vị trí A của ribosome

Giữa hai nhóm amin với nhau

Giữa mạch bên R với R

Giữa carboxyl và amin

Giữa hai nhóm carboxyl

Rời ribosome ngay lập tức

Sang vị trí E rồi rời

Quay lại vị trí P ban đầu

Sang vị trí A tiếp nhận

Từ P sang E

Từ E sang P

Từ P sang A

Từ A sang P

Tiểu đơn vị bé mới

Anticodon đặc hiệu

Codon kết thúc bất kỳ

Codon khởi đầu AUG

UUA, UCA, UGA

AUG, GUG, UUG

UAA, UAG, UGA

CAA, CAG, CGA

Release factor protein

Aminoacyl-tARN synthetase

RNA polymerase chuyên biệt

Peptidyl transferase ribosome

Gắn vào tiểu đơn vị lớn

Bắt cặp bổ sung với codon khởi đầu

Cắt bỏ nhóm formyl khỏi fMet

Giải phóng chuỗi polypeptide

Số lượng cá thể và mật độ quần thể trong không gian

Danh sách các loài sống chung trong cùng sinh cảnh

Tập hợp các alen của một cá thể trong suốt đời sống

Tập hợp tất cả tổ hợp gene trong quần thể tại thời điểm

Tồn tại trong tự nhiên có lịch sử riêng

Biến đổi cấu trúc di truyền qua các thế hệ

Không toàn vẹn trong không gian và thời gian

Là tổ chức cơ sở của loài

Không có lựa chọn đặc biệt giữa các cá thể

Luôn ưu tiên kiểu hình khác giới phù hợp

Chỉ xảy ra giữa các cá thể cùng họ hàng gần

Tạo cách ly sinh sản tuyệt đối giữa quần thể

Tạo thể dị hợp có sức sống và tiềm năng thích nghi cao

Giảm đa dạng di truyền và giảm sức sống quần thể

Loại bỏ hoàn toàn các alen lặn có hại

Tăng cách ly sinh sản tuyệt đối giữa các quần thể

Làm tăng cách ly sinh sản tuyệt đối giữa loài

Tỷ lệ các kiểu gene trong quần thể thay đổi qua thế hệ

Chỉ tạo ra các hợp tử đồng hợp mọi locus

Không ảnh hưởng đến tần số alen và kiểu gene

Tăng tỷ lệ đồng hợp và bộc lộ alen lặn có hại

Tạo cách ly sinh sản tuyệt đối giữa họ hàng

Giảm tần số alen lặn đến bằng không

Tăng tỷ lệ dị hợp và tăng sức sống quần thể

Luôn có lợi cho sinh vật trong mọi hoàn cảnh

Chỉ làm giảm đa dạng di truyền của quần thể

Không ảnh hưởng đến tần số alen theo thời gian

Cung cấp nguồn nguyên liệu sơ cấp cho chọn lọc

Chỉ gồm các cá thể giống hệt kiểu gene

Thay đổi di truyền tích lũy qua các thế hệ

Tồn tại nhờ cách ly sinh sản tuyệt đối

Không chịu tác động của chọn lọc tự nhiên

Kết hợp alen khác nhau tăng linh hoạt chức năng

Vì mang hai bản sao giống hệt của alen trội

Do giảm biến dị kiểu hình trong quần thể

Vì loại bỏ hoàn toàn alen bất lợi

Mọi cá thể có xác suất giao phối như nhau khi ngẫu nhiên

Giữa các quần thể cùng loài không có cách ly sinh sản tuyệt đối

Giao phối có lựa chọn không làm thay đổi kiểu gene qua thế hệ

Quần thể phản ánh đa dạng di truyền và khả năng thích nghi

Giảm hoàn toàn các alen trung tính trong quần thể

Tạo ra cách ly sinh sản tức thời tuyệt đối

Biến đổi tần số kiểu gene do ưu tiên phối cặp

Không đổi tần số kiểu gene giữa các thế hệ

Alen mới được duy trì hoặc khuếch đại nhờ chọn lọc

Quần thể mất tính toàn vẹn không gian và thời gian

Tần số alen không thể thay đổi theo thời gian

Alen mới luôn biến mất vì chọn lọc loại bỏ

Môi trường luôn bù trừ hoàn toàn mọi biến đổi

Đột biến luôn làm tăng biểu hiện gen có lợi

Cơ thể đã thích nghi cao, thay đổi dễ phá vỡ cân bằng

Mọi đột biến đều nâng hiệu suất chuyển hóa tế bào

Rối loạn tổng hợp protein làm suy giảm chức năng

Khuếch đại số lượng alen trội trong mọi mô

Tăng tốc phiên mã giúp tế bào phân chia quá nhanh

Ổn định cấu trúc nhiễm sắc thể theo hướng bền vững

Hầu hết đột biến đều tăng khả năng sinh sản rõ rệt

Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ có thể trung tính hoặc có lợi

Đột biến có lợi luôn biểu hiện ngay ở thế hệ đầu

Mọi đột biến đều có lợi khi môi trường thay đổi nhẹ

Một bộ gen đồng nhất hóa giảm biến dị rõ rệt

Những tập tính mới không liên quan đến di truyền

Các nhiễm sắc thể mới thay thế hoàn toàn bộ cũ

Alen mới làm phong phú vốn gen của quần thể

Tạo nguồn biến dị di truyền chủ yếu cho chọn lọc

Tạo điều kiện giao phối ngẫu nhiên trong quần thể

Làm triệt tiêu hoàn toàn tác động của di nhập gen

Loại bỏ nhanh chóng các kiểu gen kém thích nghi

Sàng lọc và nhân rộng alen giúp thích nghi môi trường

Ngăn chặn hoàn toàn mọi alen mới được biểu hiện

Biến alen lặn thành trội trong mọi điều kiện

Tạo đột biến mới làm tăng tốc độ phiên mã

Các nhân tố khác chủ yếu tác động lên biến dị có sẵn

Giao phối chỉ tiêu diệt alen lặn trong mọi quần thể

Di nhập gen làm giảm hoàn toàn biến dị di truyền

Chọn lọc tự nhiên trực tiếp tạo ra alen mới bền vững

Tăng đồng hợp giúp alen lặn dễ biểu hiện kiểu hình

Giảm nhanh đồng hợp nên alen lặn khó biểu hiện

Biến mọi alen lặn thành trung tính không biểu hiện

Tạo dị hợp phổ biến làm che giấu toàn bộ alen lặn